◄ حماسه پایداری و بازسازی صنعت ریلی در جنگ رمضان

بی گمان در میدان این جنگ 40 روزه، با همت دلیرمردان فعال در صنعت ریلی کشور و تدابیر شرکت راه آهن، ریل ها به رگ های تپنده ایران تبدیل شدند و جهادگران عرصه ریلی در سخت ترین روزها، با وجود قرار گرفتن زیر شدیدترین حملات، با تقدیم شهدای سرافراز و به نمایش گذاشتن توان خیره کننده تاب آوری و بازسازی، از جریان حمل و نقل کالا و مسافر در شبکه ریلی کشور مراقبت کردند.

به گزارش تین نیوز، بازدیدهای مداوم مسئولان ارشد راه آهن و حضور همیشگی کنار کارکنان و تصمیم گیرها و اقدمات جهادی مدیران زیر آتش دشمن، حماسه ای از خدمت را رقم زد که تا ابد در تاریخ ایران اسلامی ماندگار خواهد بود.

راه اندازی کمیته بحران راه آهن و بسیج ظرفیت ها در آغاز جنگ

با آغاز تهاجم، و در همان روز و ساعات ابتدای جنگ در حالی که اخبار اندوهباری از شهادت رهبر معظم انقلاب و مسئولان عالی رتبه کشوری و لشکری به گوش می رسید، کمیته بحران راه آهن به ریاست دکتر جبارعلی ذاکری مدیرعامل این شرکت تشکیل شد. این کمیته در هماهنگی با تدابیر ستاد بحران وزارت راه و شهرسازی، حفظ پایداری حمل ونقل ریلی به عنوان ستون پشتیبان جابجایی ایمن کالا و مسافر در کشور را سرلوحه خود قرار داد و با برنامه ها و اقدامات این کمیته، فعالیت های راه آهن به سرعت با شرایط جنگی کشور هماهنگ شد. افزایش ظرفیت ناوگان، افزودن بیش از ۵۶۰۰ صندلی مازاد و راه اندازی قطارهای فوق العاده در مسیرهای پرتردد، نخستین پاسخ عملی به شرایط جنگی بود که نشان از درک دقیق از نقش ریل در مدیریت بحران داشت.

هماهنگی حداکثری راه آهن با سایر شقوق حمل و نقل در شرایط جنگی

از سوی دیگر، با تشکیل فوری کمیته بحران در شرکت راه آهن ساختار فرماندهی بحران در راه آهن شکل گرفت و جلسات مستمر این کمیته و حضور دکتر ذاکری در ستاد بحران وزارت راه و شهرسازی - که با حضور شخص دکتر فرزانه صادق وزیر این وزارتخانه و سایر مسئولان ارشد شقوق جاده های، هوایی و دریایی حمل و نقل در ستاد بحران، تشکیل می شد - سطحی کم نظیر از هماهنگی بین بخشی را ایجاد کرد که نتیجه آن، تداوم بی وقفه خدمات حمل و نقل در سراسر شبکه ریلی و دیگر شقوق حمل و نقل بود.

مدیریت میدانی و حضور وحدت بخش مدیران در کنار کارکنان زیر آتش دشمن

در روزهای پرالتهاب جنگ و در حالی که تهدید بمب ها و موشک های دشمنان هر لحظه احساس می شد، مدیران راه آهن و در راس آنها شخص مدیرعامل این شرکت، حضور مستقیم و بی واسطه در کنار کارکنان شبکه ریلی سراسر کشور را تجلی وحدت بین خود و سایر ارکان این مجموعه قرار دادند و با حضور و بازدید مستمر از ایستگاه ها، باراندازها و مراکز تعمیراتی و تصمیم گیری و پشتیبانی از کارکنان در متن عملیات، الگویی جهادی از «مدیریت میدانی» را به نمایش گذاشتند.

ایستگاه های راه آهن سراسر کشور طی جنگ 40 روزه بارها و بارها و در ساعات مختلف شبانه روز، شاهد حضور مدیرعامل، قائم مقام، معاونان مدیرعامل، مدیران کل ستادی مربوطه و سایر مدیران مناطق بودند که با حضور در میان کارکنان، مراکز کنترل ترافیک، دپوی لکوموتیورانان، سکوهای اعزام، مراکز تعمیرات، باراندازها و سرچشمه های بار و ... روند خدمت رسانی را ارزیابی کردند. جمع بندی این بازدیدها بر این محور استوار بود که خدمات شبکه ریلی به مردم و صاحبان بار باید ایمن، پیوسته و بدون وقفه ادامه یابد. مدیران راه آهن، قدردانی از خدمت رسانی ایثارگرانه کارکنان را در کنار دستورات لازم برای تسریع فرآیندها، وظیفه جهادی خود در این ایام قلمداد می کردند.

حضور تمام قد مدیرعامل در میدان پشتیبانی از شبکه ریلی و کارکنان

در عالی ترین سطح مدیریت صنعت ریلی ، جبارعلی ذاکری مدیرعامل شرکت راه آهن علاوه بر بازدیدهای شبانه روزی از ایستگاه تهران، قلب تپنده شبکه ریلی کشور در ایام جنگ، با حضور در مناطق مختلف، ضمن بازدید از بخش های عملیاتی، جلسات راهبردی در این مراکز برگزار کرد.

وی در جمع همواره با سخنان روحیه بخش از تلاش جهادگونه کارکنان تقدیر می کرد و بر این نکته تاکید داشت که«راه آهن در برابر تهدیدات دشمن مقاومت می کند و صنعت ریلی در شرایط جنگی تعطیلی بردار نیست.» ذاکری، همچنین طی این ایام در نشست های گراف که زیر تهدید بمباران دشمنان برگزار می شد، تداوم حمل ونقل بار و مسافر حتی در مرزهای بین المللی را نشانه ای از پایداری شبکه دانست و بر هماهنگی مستمر میان مناطق تأکید کرد. میرحسن موسوی قائم مقام مدیرعامل نیز یکی دیگر از مدیران راه آهن بود که با بازدیدهای متعدد و حضور میدانی شبانه روزی در ایستگاه تهران و مشهد و تبریز و ... تداوم کیفیت خدمات و حفظ آمادگی عملیاتی را با تمام توان پیگیری می کرد.

اوج گیری حماسه ریلی با شهادت کارکنان راه آهن

در میانه این حماسه ریلی، حمله دشمن آمریکایی – صهیونی به منازل سازمانی راه آهن تبریز و شهادت ۹ نفر از کارکنان پلیس راه آهن، جلوه ای دیگر از ایثار و فداکاری حماسه سازی های خادمان صنعت ریلی کشور را در جنگ رمضان نمایان کرد. حضور میدانی مدیرعامل راه آهن و دیگر مسئولان ارشد این شرکت در محل حادثه، بررسی فوری خسارت ها و دستور حمایت از بازماندگان داغدار و خانواده های خسارت دیده و بازسازی سریع، از جمله اقدمات راه آهن در پی این حمله ددمنشانه بود.

تکمیل سمفونی پایداری ریلی با بازسازی فوری زیرساخت های آسیب دیده

یکی دیگر از جلوه های درخشان مقاومت قهرمانانه صنعت ریلی و تدابیر راه آهن در برابر تهاجم دشمن، توانمندی و سرعت عمل خادمان این صنعت در بازسازی زیرساخت های آسیب دیده در جنگ رمضان بود. با نخستین نشانه های تعرض به زیرساخت های ریلی در ۱۸ فروردین ۱۴۰۵، واکنش راه آهن نه تنها سریع، بلکه ساختار یافته بود چنان که کمیته مدیریت بحران با حضور مدیران ارشد، نقطه آغاز زنجیره ای از تصمیمات عملیاتی را کلید زد که هدف آن، «حفظ پایداری شبکه» و «کاهش زمان بازسازی» بود.

در همان ساعات ابتدایی انتشار اخبار حمله به زیرساخت های ریلی که شش نقطه استراتژیک از شبکه ریلی کشور شامل پل های راه آهن در استان های البرز، قم، زنجان، تهران و اصفهان مورد تهاجم قرار گرفت، ارزیابی خسارات، اولویت بندی نقاط آسیب دیده و اعزام تیم های تخصصی در دستور کار قرار گرفت. هم زمان، تمهیدات لازم برای استمرار سیر قطارهای باری و مسافری با تغییر مسیر یا کاهش ظرفیت انجام شد تا کمترین اختلال به مردم و اقتصاد وارد شود. این سطح از آمادگی نشان از این داشت که راه آهن، پیش از وقوع بحران نیز سناریوهای مدیریت شرایط اضطراری را طراحی کرده بود تا در صورت لزوم آنها را در میدان اجرا کند.

رفع انسداد خطوط در کمترین زمان

یکی از مهم ترین شاخص های ارزیابی عملکرد در چنین شرایطی، «زمان بازگشت به بهره برداری» است که در این زمینه، عملکرد شبکه ریلی کشور  بسیار قابل توجه ارزیابی می شود. تمامی نقاط آسیب دیده به جز محور میانه– زنجان، ظرف دو روز بازگشایی و راه اندازی شد.

 محور میانه–زنجان نیز که به عنوان بخشی از کریدور بین المللی شرق– غرب اهمیت راهبردی دارد، پس از آسیب جدی، با نظارت میدانی مدیرعامل، مدیران مربوطه و تلاش شبانه روزی همکاران زحمت کش راه آهن در کمتر از پنج روز بازسازی و به شبکه بازگشت. عبور قطار بین المللی تهران–وان از این مسیر، نه تنها نشانه بازگشایی یک خط، بلکه پیام روشنی از پایداری شبکه به بیرون از مرزها بود.

در بازسازی پل ها و نقاط آسیب دیده الگوی مشابهی دیده شد. این الگوها عبارتند از؛ ایجاد خطوط موقت برای برقراری سریع تردد، اجرای هم زمان بازسازی دائمی در کنار بهره برداری موقت و استفاده از ظرفیت پیمانکاران و بخش خصوصی برای تسریع عملیات. این اقدامات، مفهوم «بازسازی هم زمان با بهره برداری» را به خوبی در عمل پیاده سازی کرد.

عملیات جهادی ترمیم در پل ها و بلاک های استراتژیک

بخش قابل توجهی از آسیب های وارده به زیرساخت های ریلی، متوجه پل ها و سازه های حساس ریلی بود. نقاطی که بازسازی آن ها معمولا به دلیل قرار گرفتن این سازه ها در نقاط خاص جغرافیایی، زمان بر و پیچیده است. با این حال، راه آهن توانست با بسیج منابع، این چالش را به فرصتی برای نمایش توان فنی تبدیل کند.

در محور تهران–اصفهان، پل ریلی آسیب دیده یحیی آباد در محدوده کاشان، با اجرای فوری عملیات آواربرداری، جانمایی تجهیزات سنگین و نصب سازه های موقت، وارد فاز بازسازی شد.

در محورهای قم و شمال غرب نیز عملیات بازسازی پل های تخریب شده به صورت شبانه روزی دنبال شد. تیم های خط و ایمنی به صورت هم زمان در چند نقطه مستقر شدند و نصب باکس های بتنی و سازه های جدید با نظارت مستقیم مدیران ارشد انجام گرفت. این سطح از هماهنگی، نشان دهنده شکل گیری یک «مدل عملیاتی یکپارچه» در شرایط بحران است.

تداوم حرکت قطارها حتی در نقطه اوج تخریب

یکی از ویژگی های برجسته عملکرد راه آهن، حفظ جریان حرکت قطارها حتی در زمان انجام عملیات بازسازی بود. در بسیاری از محورها قطارهای باری بدون توقف به حرکت خود ادامه دادند، قطارهای مسافری با تغییر مسیر یا برنامه ریزی جدید، خدمات رسانی را حفظ کردند واطلاع رسانی دقیق به مسافران از طریق پیامک و سامانه های ارتباطی و پیام رسان های داخلی انجام شد. به عنوان نمونه، در مسیرهای جنوبی و شرقی کشور، قطارهایی که با محدودیت مواجه بودند، از مسیرهای جایگزین به حرکت خود ادامه دادند تا زنجیره حمل ونقل دچار اختلال نشود. همچنین راه اندازی سریع ریل باس در مسیر میانه– تبریز، پس از آسیب دیدگی محور جاده ای، نشان داد که راه آهن توانایی ایفای نقش مکمل در سایر بخش های حمل ونقل را نیز دارد.

نقش سرمایه انسانی راه آهن در عملیات بازسازی

در پس زمینه این موفقیت ها، آنچه بیش از هر عامل دیگری به چشم می آید، نقش توان فنی و سرمایه انسانی راه آهن است. کارگران، مهندسان، کارشناسان فنی و مدیران صاحب تجربه و جهادگری که از نخستین ساعات حمله به زیرساخت های ریلی در محل حاضر شدند و به صورت شبانه روزی در شرایط سخت به فعالیت ادامه دادند و با روحیه ای جهادی، مسئولیت احیای سریع نقاط آسیب دیده به شبکه را بر عهده گرفتند. حضور میدانی مستمر مدیران ارشد در محل پروژه ها، اهمیت به سزایی در این فرآیند داشت که نه تنها موجب تسریع تصمیم گیری شد، بلکه انگیزه و همدلی در میان نیروهای عملیاتی را تقویت کرد.

بازسازی سریع نقاط آسیب دیده شبکه ریلی با تکیه بر فناوری و توان داخلی

یکی از عوامل کلیدی در موفقیت عملیات بازسازی، اتکا به توان داخلی و فناوری بومی بود. فناوری سازه های پیش ساخته و سیستم تعویض پل در کمترین زمان که تداعی کننده تجارب مهندسی رزمی ایران در دوران دفاع مقدس بود، در این توفیق نقش مهمی داشت. ذخیره سازی قطعات یدکی بتنی و فلزی پل ها دقیقاً مشابه دهانه های اصلی، از سال ها قبل در کنار پل های ساخته شده تمهیدی بود که به در این روزها به کار آمد و به گفته مسئولان راه آهن، کافی بود، تیم های عملیات بازسازی دهانه تخریب شده را برش دهند و قطعه جایگزین را با جرثقیل های سنگین در جای خود نصب کنند. شرکت های دانش بنیان فعال در حوزه ریلی، با ارائه تجهیزات و دانش فنی، نقش مهمی در پیشبرد عملیات ایفا کردند. این همکاری، نشان دهنده شکل گیری یک اکوسیستم صنعتی در حوزه ریلی است که در شرایط بحران، به سرعت فعال می شود. از سوی دیگر، استفاده از ماشین آلات تخصصی، به کارگیری روش های نوین در تثبیت بستر و اجرای پروژه های زیرساختی هم زمان با بازسازی همگی نشان دهنده بلوغ فنی شبکه ریلی کشور است. نکته قابل توجه آن است که بازسازی ها صرفاً به بازگرداندن شرایط به حالت قبل محدود نشد، بلکه در بسیاری موارد، به «ارتقای زیرساخت» منجر شد. برای مثال در برخی محورها، زیرساخت ها تقویت و به روزرسانی شدند و پروژه هایی مانند تعویض ریل با ریل های ۱۰۰ متری در مسیر تهران مشهد، هم زمان با شرایط بحران ادامه پیدا کردند.

ثبت رکورد حمل بار ریلی در شرایط جنگی

در کنار این حماسه بازسازی، عملکرد عملیاتی مناطق راه آهن و کل شبکه نیز قابل توجه است. دکتر ذاکری مدیرعامل راه آهن به تازه گی اعلام کرد با وجود آسیب های واردشده به زیرساخت های ریلی در دوره جنگ رمضان، رکورد حمل بار ریلی در برخی روزها شکسته شد و میزان حمل بار روزانه از ۱۴۰ هزار تن عبور کرد که این دستاورد بیانگر توانمندی، انسجام و تعهد مجموعه راه آهن است. به عنون مثالی دیگر بر اساس آمارها در راه آهن شمال ۲ مجموع بارگیری و تخلیه با رشد ۱۵ درصدی از ۳.۴ میلیون تن عبور کرد، بارگیری با رشد ۱۹ درصدی و تخلیه با رشد ۱۲ درصدی همراه بود و شاخص های تن کیلومتر نیز رشد دو رقمی را تجربه کردند و سوانح نیز ۴۵ درصد کاهش یافت. این آمارها نشان می دهد که حتی در شرایط بحران، روند رشد و بهبود عملکرد صنعت ریلی متوقف نشده است.

تعرض به راه آهن ایران دست درازی به یک میراث جهانی است

حملات به برخی نقاط شبکه ریلی، تنها یک آسیب داخلی محسوب نمی شود بلکه به دلیل قرارگیری بخشی از این مسیرها در فهرست میراث جهانی، ابعاد بین المللی نیز دارد. آسیب به این زیرساخت ها می تواند در چارچوب قوانین بین المللی بررسی شود و به عنوان تعرض به یک دارایی جهانی تلقی گردد. در همین راستا، مستندسازی و بررسی حقوقی این حوادث در دستور کار راه آهن قرار گرفته است.

کوتاه سخن آن که آنچه در جریان مدیریت بحران جنگ اخیر آمریکایی صهیونی علیه مردم ایران و زیرساخت های کشور خصوصا در حوزه ریلی رخ داد، فراتر از یک عملیات مدیریت بحران و بازسازی ساده بود و راه آهن جمهوری اسلامی ایران توانست الگویی چندبعدی از مدیریت بحران را هم در ایام جنگ و هم در دوره بازسازی ارائه دهد. این الگو شامل واکنش سریع و سازمان یافته به بحران، حفظ پایداری خدمات در حین بحران، اجرای عملیات های بازسازی ضربتی و استفاده حداکثری از ظرفیت های داخلی و بخش خصوصی در دوره بحران و بازسازی بود.

این تجربه به روشنی نشان داد که شبکه و ارکان صنعت ریلی کشور نه تنها در برابر شدیدترین تکانه های بیرونی مقاوم است بلکه توانایی بازسازی و ارتقای خود را در کوتاه ترین زمان ممکن دارد. در نهایت، آنچه حماسه صنعت ریلی را در این جنگ متمایز می کند، نه فقط مدیریت بحران کارآمد و سرعت بازسازی، بلکه روحیه مبتنی بر تعهد، تخصص و باور و در یک کلام روحیه جهادی کارکنان این صنعت است که حتی در سخت ترین شرایط نیز با شهامت متکی به ایمان، مسئولیت خود را مخلصانه انجام می دهند و خون شهادت و ایثار و خدمت را در مویرگ های ریلی این مرز و بوم به حرکت درمی آورند.