حداکثر و حداقل سرعت در بزرگراه درون شهری و برون شهری (روز و شب)

بسیاری از رانندگان تصور می کنند سقف سرعت در همه بزرگراه ها ۱۲۰ کیلومتر بر ساعت است، در حالی که محدودیت سرعت بسته به نوع معبر، زمان رانندگی (شب یا روز)، نوع وسیله نقلیه و حتی شرایط جوی متفاوت است. از طرفی، عبور از سرعت مجاز فقط به جریمه نقدی ختم نمی شود و در برخی تخلفات، نمره منفی گواهینامه، توقیف خودرو و حتی تأثیر بر روند رسیدگی بیمه پس از تصادف را نیز به همراه دارد.

به گزارش تین نیوز ، در این مقاله، جدول کامل حداقل و حداکثر سرعت مجاز در تمام معابر، تفاوت قوانین سرعت مجاز در شب و روز، جرایم به روز و مهم ترین نکاتی را که هر راننده باید بداند، به صورت کامل بررسی می کنیم.

سرعت مجاز در ایران چقدر است؟

سرعت مجاز در ایران عدد ثابتی نیست و بر اساس نوع معبر، شرایط رانندگی، تابلوهای نصب شده و نوع وسیله نقلیه تعیین می شود. به طور کلی، حداکثر سرعت مجاز خودروهای سواری از ۳۰ کیلومتر بر ساعت در برخی معابر شهری تا ۱۲۰ کیلومتر بر ساعت در آزادراه ها متغیر است.

علاوه بر حداکثر سرعت، در برخی آزادراه ها حداقل سرعت مجاز نیز تعیین می شود تا از ایجاد اختلال در جریان ترافیک و افزایش احتمال تصادف جلوگیری شود. بنابراین، رانندگان باید علاوه بر رعایت سقف سرعت، به حداقل سرعت و محدودیت های درج شده روی تابلوهای مسیر نیز توجه داشته باشند.

نکته مهم: اگر عدد درج شده روی تابلو با سرعت های اعلام شده در آیین نامه متفاوت باشد، تابلوی راهنمایی و رانندگی ملاک قانونی رانندگی است. بنابراین همیشه ابتدا به علائم مسیر توجه کنید و سپس سرعت خودرو را با آن تنظیم کنید.

جدول سرعت مجاز و مطمئنه در قانون

در ادامه، خلاصه جامع حد نصاب سرعت های مجاز و مطمئنه در قانون راهنمایی و رانندگی ایران، به تفکیک هر دو معبر (درون شهری و برون شهری)، برای تمامی وسایل نقلیه در روز و شب آورده شده است.

۱. جدول معابر درون شهری (داخل شهر و مناطق مسکونی)

در معابر درون شهری، ملاک اصلی نوع معبر است و تفاوت سرعت در شب و روز طبق قانون به صورت پیش فرض عددی مجزا ندارد، اما راننده در شب باید به دلیل کاهش دید با سرعت مطمئنه (کمی کمتر از سقف مجاز) حرکت کند.

۲. جدول معابر برون شهری (خارج از شهر و مناطق غیرمسکونی)

در معابر برون شهری، قوانین سرعت بر اساس نوع وسیله نقلیه (سبک و سنگین) و همچنین زمان رانندگی (روز و شب) تفکیک می شود.

همان طور که در جدول مشاهده می کنید، بیشترین سرعت مجاز مربوط به آزادراه ها و کمترین سرعت مجاز مربوط به معابر محلی و مناطق پرتردد شهری است. همچنین در برخی مسیرها، محدودیت سرعت در شب با روز تفاوت دارد و رانندگان باید علاوه بر جدول کلی، به تابلوهای نصب شده در مسیر نیز توجه کنند. رعایت این محدودیت ها علاوه بر کاهش احتمال جریمه، نقش مهمی در افزایش ایمنی و کاهش شدت تصادفات دارد.

سرعت مجاز در شهر و مناطق مسکونی

سرعت مجاز در معابر شهری با توجه به نوع مسیر، میزان تردد خودروها و حضور عابران پیاده متفاوت است. به همین دلیل، محدودیت سرعت در آزادراه، بزرگراه، خیابان های اصلی، خیابان های فرعی و کوچه ها یکسان نیست. در جدول و بخش های زیر، حداکثر و حداقل سرعت مجاز هر یک از این معابر را مشاهده می کنید.

جدول سرعت مجاز در معابر شهری

۱. سرعت مجاز در آزادراه های درون شهری

آزادراه های درون شهری به دلیل نداشتن تقاطع هم سطح، دسترسی کنترل شده و جریان روان ترافیک، بیشترین سرعت مجاز را در بین معابر شهری دارند.

• حداکثر سرعت: ۱۲۰ کیلومتر بر ساعت
• حداقل سرعت: ۷۰ کیلومتر بر ساعت

رعایت حداقل سرعت در آزادراه نیز اهمیت دارد؛ زیرا حرکت با سرعت کمتر از حد مجاز می تواند باعث برهم خوردن جریان ترافیک، افزایش اختلاف سرعت بین خودروها و بالا رفتن احتمال وقوع تصادف شود.

۲. سرعت مجاز در بزرگراه های درون شهری

بزرگراه ها معابری دوطرفه برای ارتباط سریع بین مناطق عمده شهری هستند که ممکن است دارای تقاطع هم سطح، چراغ قرمز یا میدان باشند.

• حداکثر سرعت در بزرگراه درون شهری: ۱۰۰ کیلومتر بر ساعت.
• حداقل سرعت در بزرگراه درون شهری: در قوانین جدول آیین نامه، بر خلاف آزادراه ها، حداقل سرعت مشخصی برای بزرگراه های درون شهری قید نشده است. با این حال، طبق مقررات عمومی، رانندگی با سرعت بسیار پایین که بدون دلیل موجه باعث ایجاد ترافیک و اخلال در حرکت سایر خودروها شود، تخلف بوده و پلیس مجاز به جریمه یا متوقف کردن خودرو تا زمان باز شدن ترافیک است.

۳. معابر شریانی درجه دو (خیابان های اصلی و فرعی)

بسیاری از رانندگان هنگام عبور از شریان های اصلی شهر با این پرسش مواجه می شوند که «در شهرها و مناطق مسکونی در خیابان های شریان اصلی حداکثر سرعت چند کیلومتر در ساعت است؟» طبق مصوبات راهنمایی و رانندگی، حد نصاب سرعت در این معابر به شرح زیر است:

• خیابان های شریانی اصلی: حداکثر ۶۰ کیلومتر بر ساعت.
• خیابان های فرعی: حداکثر ۵۰ کیلومتر بر ساعت.

۴. معابر محلی، کوچه ها و نقاط حساس شهری

در معابر با عرض کم یا نقاطی که تداخل حرکتی شدید وجود دارد، سرعت به حداقل ممکن کاهش می یابد:

• کوچه ها (معابری محاط در مناطق مسکونی با عرض کمتر از ۶ متر): حداکثر ۳۰ کیلومتر بر ساعت.
• میدان ها، تقاطع ها و دوربرگردان ها: حداکثر ۳۰ کیلومتر بر ساعت. (در دوربرگردان ها راننده باید سرعت را به صورت کاملاً لاک پشتی کاهش دهد).

حداقل و حداکثر سرعت در آزادراه و بزرگراه برون شهری

معمولاً در مسیرهای خارج از شهر و مناطق غیرمسکونی، رانندگان اجازه دارند با سرعت های بالاتری حرکت کنند. با این حال، تفکیک نوع خودرو (سبک و سنگین) در تعیین سقف سرعت بسیار کلیدی است:

آزادراه های برون شهری

• خودروهای سواری و وانت: حداکثر سرعت در آزادراه های برون شهری ۱۲۰ کیلومتر بر ساعت و حداقل سرعت در آزادراه های برون شهری ۷۰ کیلومتر بر ساعت است.
• خودروهای سنگین (اتوبوس، مینی بوس، کامیون): حداقل سرعت ۷۰ کیلومتر بر ساعت و حداکثر سرعت ۱۱۰ کیلومتر بر ساعت تعیین شده است.

بزرگراه های برون شهری

• خودروهای سواری و وانت: حداکثر ۱۱۰ کیلومتر بر ساعت.
• خودروهای سنگین: حداکثر ۱۰۰ کیلومتر بر ساعت.

 نوسانات سرعت مجاز در شب و روز و شرایط جوی

یکی از پارامترهای بسیار حیاتی در آیین نامه، تغییر سرعت مجاز بر اساس زمان (روز یا شب) و وضعیت آب وهوایی است.

۱. تفاوت سرعت مجاز در شب و روز (جاده های اصلی و فرعی)

در طول شب به علت کاهش شدید دید راننده، سقف سرعت کاهش می یابد. این تفاوت در جاده های دوطرفه برون شهری کاملاً محسوس است:

• جاده های اصلی برون شهری: در روز حداکثر ۹۵ کیلومتر بر ساعت و سرعت مجاز در بزرگراه در شب و جاده های اصلی برون شهری به حداکثر ۸۵ کیلومتر بر ساعت کاهش می یابد.
• جاده های فرعی برون شهری: در روز حداکثر ۸۵ کیلومتر بر ساعت و در شب حداکثر ۷۵ کیلومتر بر ساعت است.
• جاده های روستایی: حداکثر سرعت بین ۸۰ تا ۱۲۰ کیلومتر بر ساعت است (اگرچه به دلیل نقص علائم و عدم آشنایی، رعایت آن با چالش مواجه است).

۲. رانندگی در شرایط بارانی و برفی

هنگام بارندگی یا بارش برف، به دلیل لغزندگی شدید معابر و افزایش مسافت ترمزگیری، رانندگان باید حداقل ۳۰ درصد از سرعت خود بکاهند. برای نمونه، در یک آزادراه برون شهری با سقف سرعت ۱۲۰ کیلومتر بر ساعت، حداکثر سرعت مجاز در شرایط بارانی به حدود ۸۵ کیلومتر بر ساعت کاهش می یابد تا راننده بتواند خودرو را کنترل کند.

سرعت مجاز در تونل های شهری پایتخت

عبور از تونل های بزرگ درون شهری تهران مشمول قوانین خاص ترافیکی است. عبور انواع موتورسیکلت و کامیون از این تونل ها کاملاً ممنوع بوده و حد نصاب سرعت در آن ها به شکل زیر طراحی شده است:

• تونل رسالت: حداکثر ۵۰ کیلومتر بر ساعت.
• تونل توحید: حداکثر ۶۰ کیلومتر بر ساعت.
• تونل نیایش: حداکثر ۸۰ کیلومتر بر ساعت.

قوانین سخت گیرانه، جریمه ها و نمره منفی (سال ۱۴۰۵)

عدم رعایت قوانین سرعت نه تنها جان شهروندان را به خطر می اندازد، بلکه جرایم قانونی سنگینی را در سال ۱۴۰۵  به دنبال دارد. جالب است بدانید که تنها ۱۰ درصد از ترددهای جاده ای با سرعت غیرمجاز انجام می شود، اما همین درصد کم، عامل بیش از ۵۰ درصد تصادفات کشور است.

قوانین نمره منفی و توقیف خودرو

• نمره منفی گواهینامه: برای رانندگان متخلف خودروهای شخصی بین ۵ تا ۱۰ نمره منفی و برای وسایل نقلیه عمومی بین ۱۰ تا ۱۵ نمره منفی ثبت خواهد شد
• توقیف در پارکینگ: رانندگانی که بیش از ۵۰ کیلومتر بر ساعت از حد مجاز فراتر بروند، یا بیش از ۳ بار مرتکب این تخلف شوند، خودروی آن ها مستقیماً به پارکینگ منتقل می شود.
• ثبت شکایت پلاک: برای تخلفات تکراری، پیامک اخطار ارسال شده و در صورت تکرار مجدد، مالک به صورت تلفنی احضار و پلاک خودرو توقیف ترافیکی (ثبت شکایت) می شود.

حتی اگر راننده مقصر نباشید، برخورد با موانع، واژگونی یا خسارت های ناشی از سرعت بالا می تواند هزینه های سنگینی ایجاد کند. 

سرعت غیرمجاز و پوشش بیمه شخص ثالث

بر اساس قوانین صنعت بیمه، چنانچه تصادفی منجر =به جرح یا فوت شود و علت اصلی آن سرعت غیرمجاز (که از تخلفات حادثه ساز است) باشد، شرکت بیمه شخص ثالث موظف است خسارت زیان دیدگان را بدون هیچ پیش شرطی پرداخت کند. با این حال، شرکت بیمه مجاز است پس از پرداخت خسارت، درصدی از مبلغ پرداخت شده را به عنوان جریمه قانونی از راننده مقصر تصادف بازیافت (دریافت) کند. همچنین در صورت انتقال خودرو به پارکینگ به علت تخلفات سرعت، صفر کردن خلافی و داشتن بیمه شخص ثالث معتبر برای ترخیص خودرو الزامی است.

مقایسه قوانین سرعت مجاز در ایران و جهان

نگاهی به استانداردهای بین المللی نشان می دهد که حد نصاب سرعت در کشورهای مختلف بر اساس تکنولوژی جاده ها و فرهنگ رانندگی تنظیم می شود:

• انگلستان: از سال ۱۹۶۷ برای کاهش تلفات جاده ای، حداکثر سرعت را به ۱۱۰ کیلومتر بر ساعت محدود کرده است.
• فرانسه: حداکثر سرعت مجاز در شرایط عادی ۱۳۰ و در آب وهوای بارانی ۱۱۵ کیلومتر بر ساعت است که کنترل های شدید از سال ۲۰۰۲ منجر به کاهش ۵۰ درصدی تصادفات در این کشور شده است.
• آلمان: اتوبان های آلمان به نداشتن سقف سرعت برای خودروهای سواری مشهور هستند؛ با این حال حدود ۳۰ درصد از معابر این کشور دارای محدودیت سرعت ثابت بوده و این قانون شامل خودروهای سنگین نمی شود.
• نروژ: سقف سرعت در استانداردترین معابر آن تنها ۱۰۰ کیلومتر بر ساعت است و برنامه هایی برای افزایش آن به ۱۱۰ کیلومتر بر ساعت در دست بررسی است.
• آمریکا: قوانین ایالتی متغیر است، اما در ایالت های غربی سقف سرعت تا ۱۳۰ کیلومتر بر ساعت نیز افزایش می یابد.

رانندگی ایمن با رعایت سرعت مجاز

آگاهی از حداقل و حداکثر سرعت مجاز در معابر مختلف، یکی از مهم ترین اصول رانندگی ایمن است. همان طور که در این راهنما دیدید، سرعت مجاز در شهر بسته به نوع معبر بین ۳۰ تا ۱۲۰ کیلومتر بر ساعت متغیر است و در آزادراه ها و بزرگراه های برون شهری نیز این محدودیت با توجه به نوع وسیله نقلیه و شرایط مسیر تعیین می شود. همچنین در برخی آزادراه ها، علاوه بر حداکثر سرعت، رعایت حداقل سرعت مجاز نیز الزامی است تا جریان ترافیک ایمن باقی بماند.

نکته مهم دیگر این است که تابلوهای محدودیت سرعت همیشه نسبت به مقادیر عمومی آیین نامه اولویت دارند. علاوه بر این، در شرایطی مانند بارندگی، مه، لغزندگی جاده یا کاهش دید، حتی رانندگی با سرعت مجاز نیز ممکن است ایمن نباشد و راننده باید سرعت مطمئنه را متناسب با شرایط انتخاب کند.

در نهایت، رعایت سرعت های مجاز در آیین نامه رانندگی تنها برای جلوگیری از جریمه یا نمره منفی نیست؛ بلکه باعث افزایش زمان واکنش راننده، کاهش شدت تصادفات، حفظ ایمنی سرنشینان و کاهش خسارت های مالی ناشی از حوادث می شود. پیش از هر سفر، محدودیت سرعت مسیر را بررسی کنید و همواره سرعت خودرو را با نوع جاده، شرایط آب وهوا و علائم راهنمایی و رانندگی تنظیم کنید.