| کد خبر: 25982 |

وبلاگ تین نیوز | راه، نخستین و طبیعی ترین وسیله ارتباطی انسانها می باشد. راه به منزله شریانهای حیاتی یك سرزمین است. دراصطلاح اقتصادی راه وسیله جابجا كردن ثروت است. دراصطلاح نظامی راه وسیله انتقال نیرو است. دراصطلاح كشورداری راه وسیله تامین وحدت ملی است.

زمانی اقتصاد یك كشور پا برجا و در حال پیشرفت خواهد بود كه انسانها و انواع و اقسام كالاهای تولیدی در حداقل زمان ممكن و با كمترین هزینه بین نقاط مختلف در داخل و یا خارج از كشور جابجا شوند و این امر جز با احداث شبكه راه های مناسب امكان پذیر نخواهد بود.

طبقه بندی، روشی است كه توسط آن می توان یك شبكه ارتباطی را به دسته هایی كه دارای خصوصیات مشابه هستند تقسیم نمود. متأسفانه برای طبقه بندی راه ها نقطه نظر واحدی وجود ندارد. طبقه بندی راه های یك كشور می تواند بر اساس سیستم سازمانی برای نگهداری و ساخت، طرح هندسی، سیستم وظیفه ای یا عملكردی، سیستم شماره گذاری برای شناسایی و تهیه نقشه راهنما، توپوگرافی، سیستم تخصیص بودجه، یا بر اساس معیارها و استانداردهای طراحی باشد.

طبقه بندی از نوع عملكردی یا وظایف از متدوال ترین نوع تقسیم بندی می‌باشد. این طبقه بندی بر اساس گروه هایی از راه ها و خیابانها كه مطابق با خصوصیات خدمات می باشند استوار است، طبقه بندی راه ها از لحاظ عملكردی در مرحله اول می تواند به دو دسته زیر تقسیم بندی شود:
الف: راه های برون شهری (Rural Roads)

ب: راه های درون شهری (urban Roads)

تقسیم بندی راه های برون شهری
راه های خارج از شهر (برون شهری) كه بیشتر برای عبور و مرور وسایط نقلیه مورد استفاده قرار می گیرد به جاده معروف است.

راه های برون شهری طبقه‌بندی های متفاوتی دارند كه در این قسمت به سه نوع از طبقه ‌بندی كه از اهمیت بیشتری برخوردار هستند می‌پردازیم.

در آئین نامه طرح هندسی، راه های كشور از نظر موقعیت توپوگرافی به شرح زیر طبقه بندی شده است.

الف: راه هموار یا دشتی
در این نوع راه زمین محدوده، عبور راه دشت است. شیب عمومی محدوده و شیب طولی راه حداكثر به 3 درصد می رسد. راه دارای خاك ریزهایی به بلندی تا 5/2 متر و گاهی برشهای كم عمق می باشد.

ب: راه تپه ماهوری
زمین محدوده عبور این راه پستی و بلندی ملایمی دارد. بزرگترین شیب عموماً دارای شیب 3 تا 7 درصد است. بلندی خاكریزها گاهی از 5/2 متر تجاوز می كند و عمق برش ها معمولاً كمتر از 9 متر است. شیب طول راه عموماً از حداكثر مجاز كمتر است.

ج: راه كوهستانی
راه از دامنه كوه، تپه های بلند و دره های گود می گذرد و گاهی دارای برش های عمیق و پل های بزرگ یا خاكریزهای بلند است. میزان سر بالایی یا سرازیری خط بزرگترین شیب زمین، بیش از 7 درصد است. شیب طولی راه، در موارد متعدد و در طولهای قابل ملاحظه، به حداكثر مجاز می‌رسد.

د: راه هموار، تپه ماهوری یا كوهستانی با مانع
اگر در محدوده عبور راه، موانعی از قبیل مرداب، شالیزار و جنگل وجود داشته باشد، بسته به مورد، راه از طبقه «هموار با مانع» یا « تپه ماهوری با مانع» و یا «كوهستانی با مانع» خواهد بود.

طبقه بندی بر اساس حجم رفت و آمد و سرعت مبنا (سرعت طرح)
در این نوع طبقه بندی منظور از حجم رفت و آمد، عبارت است از متوسط روزانه یكساله تعداد وسیله نقلیه ای كه می تواند با برخورداری از نظم و ایمنی مطلوب از راه عبور كند.

سرعت طرح یا سرعت مبنا، در قطعه معینی از راه عبارت است از سرعتی كه بر اساس آن در نقاط مسئله دار مسیر، حداقل مشخصات هندسی راه تعیین گردد.
لذا با استفاده از دو عامل مهم حجم و سرعت طبقه بندی راه های برون شهری مطابق جدول شماره 1 می باشد.

جدول شماره 1 طبقه بندی راه های برون شهری 

نوع راه درجه راه سرعت طرح متوسط ترافیک روزانه 
دوخطه
متوسط ترافیک روزانه
چهار خطه
آزاد راه یک ≥90 - 10000-15000
بزرگراه یک ≥80 - 12000-25000
راه های اصلی ملی یک 60-120 3000-7000 12000-20000
راه های فرعی استانی دو 40-100 3000-7000 12000-20000
راه های فرعی حوزه ای سه 40-80 2000-5000 -
راه های فرعی روستایی - 40-60 1500-3000 -

طبقه بندی جاده‌ها بر اساس عملكرد

راه های برون شهری معمولا عهده دار نقش هایی به شرح زیر می‌باشند:

1- نقش جابجایی

2- نقش دسترسی

3- نقش اجتماعی ( ایجاد بستری برای ارتباط های اجتماعی نظیر كار، گردش، بازی و ملاقات و ... )

راه ها معمولا بیش از یك نقش به عهده می گیرند و حتی بعضی از این نقش ها با یكدیگر در تعارض اند، طراح در هنگام تعیین گروه بندی و همچنین تعیین اجزای راه باید به همه نقش هایی كه راه عملا به عهده خواهد گرفت توجه كند.

نقش جابجایی را می توان با سرعت و میزان ترافیك موتوری سنجید و هرچه تعداد وسیله نقلیه بیشتری بتوانند با سرعت بیشتری جابجا شوند نقش جابجایی راه بیشتر است.

نقش دسترسی را می توان بر حسب تعداد دسترسی ها و امكانات اطراف سنجید. هر چه تعداد تقاطع ها و ورودی و خروجی های راهی زیادتر باشد نقش دسترسی آن بیشتر است.

نقش اجتماعی خیابان بر اساس میزان جداكنندگی آن سنجیده می شود. هر چه پیاده ها و دوچرخه سواران بتوانند آسانتر از عرض خیابان عبور كنند نقش اجتماعی خیابان بیشتر است، نقش اجتماعی بانقش جابجایی به شدت در تعارض است.

طبقه بندی راه های برون شهری بسته به اهمیت عملكرد و وظیفه آنها در شبكه راه های كشور دارای درجات مختلفی است كه به صورت زیر تقسیم بندی می‌شود:

الف : راه های سریع السیر (آزادراه و بزرگ‌راه )

ب : راه های اصلی

ج: راه های فرعی

راه های سریع السیر
هدف اصلی از احداث راه های سریع‌السیر ایجاد ارتباط سریع بین مناطق مهم بوده و خود به دو دسته آزادراه (شاهراه) و بزرگ راه تقسیم می‌‌شود.
آزاد راه
آزادراه راهی است كه دارای ویژگی های زیر باشد:

1- نقش اصلی آن جابجایی یا حركتی می‌باشد و نقش دسترسی در آن صفر است.

2- ترافیك متقابل آن توسط جزایر میانی از یكدیگر جدا شود.

3- تقاطع های این نوع راه ها غیر همسطح هستند.

4- ورود و خروج به این نوع راه ها به كمك خطوط افزایش و كاهش سرعت تنظیم می‌گردد.

5- سرعت طرح بیشتر از 100 و سرعت مجاز بین 70 تا 120 كیلومتر در ساعت تعیین می‌شود.

6- محدودیت انتخاب باند برای وسائط نقلیه سنگین وجود دارد.

7- حداقل دارای دو خط عبور و یك شانه آسفالته به عرض 2متر می‌باشد.

8- حداقل عرض پوسته 76 متر است.

9- حداقل فاصله تقاطع‌ها از یكدیگر 5/2 كیلومتر است.

10- امكان دسترسی مستقیم به كاربریهای اطراف وجود ندارد.

11- حداقل عرض جزیره میانی 5 متر است.

بزرگ راه
بزرگ‌راه راهی است همانند آزادراه با تفاوت‌های زیر:

1- تقاطع‌ها می‌توانند همسطح باشد.

2- حداقل فاصله تقاطع‌ها از یكدیگر 1500 متر است.

3- سرعت طرح بیشتر از 80 و سرعت مجاز بین 70 تا 100 كیلومتر در ساعت می‌باشد.

4- حداقل عرض جزیره میانی 3 متر است.

راه های اصلی
راه های اصلی عبارت است از راه های سراسری یا مسیرهایی كه در مقیاس ملی قرار دارند و معمولا دو خطه دو طرفه یا چهار خطه (دو خط برای رفت و دو خط برای آمد) می‌باشد، هدف از آن برقراری جریان رفت و آمد وسائط نقلیه بین دو شهر بزرگ در ناحیه و یا دو مركز انتفاعی مهم است. راه های اصلی شبكه راه هایی ملی را تشكیل می‌دهند. راه های اصلی معمولا جریان عبور و مرورش را از طریق راه های فرعی دریافت می‌كند و جریان فراهم آورده در خود را به آزاد راه ها یا بزرگراه‌ها می‌رساند. تقاطع‌ها در این نوع معمولاٌ همسطح می‌باشند. این نوع راه ها خود به سه دسته زیر تقسیم می‌شوند.

راه اصلی تفكیك شده
راهی است با روسازی آسفالت یا بتن برای عبور سریع وسایل نقلیه موتوری كه دارای معابر رفت و برگشت جدا از هم می‌باشد، هر یك از جهت های رفت و برگشت، شامل حداقل دو خط عبور است. در این راه ها به خاطر اینكه دسترسی‌ها كاملاً كنترل شده نبود و عرض جزیره میانی كم بوده یا فاصله تقاطع‌ها كمتر از 5/1 كیلومتر می‌باشد نمی‌تواند به عنوان بزرگ‌راه تلقی گردد.

راه اصلی تعریض شده: راهی است دو طرفه با بیش از دو خط عبور (سه یا چهار خط عبور) تفكیك نشده و با شانه‌هایی در طرفین به عرض حداقل 85/1 متر.

راه اصلی معمولی: راه های دو خطه دو طرفه با سواره رو به عرض حداقل 7 متر به اضافه شانه‌های طرفین به عرض حداقل یك متر.

راه های فرعی
راه های فرعی عبارت است از راه های دو خطه دو طرفه یا در بعضی نقاط چهار خطه كه به منظور رفت و آمد بین شهرها، مراكز تولیدات صنعتی، كشاورزی و بالاخره مراكز تجارت واقع در داخل یك ناحیه، در فواصل نسبتاٌ اندك به كار می‌رود، راه های فرعی جزیی از شبكه داخلی یك منطقه است. راه فرعی عموماٌ بصورت دو طرفه عمل می‌كند و دارای سه درجه گوناگون است.

راه های فرعی درجه یك
راه های فرعی درجه یك عبارت است از راه های استانی كه مراكز جمعیت یا مراكز اقتصادی مهم داخل یك استان را به هم می‌پیوندد. راه های فرعی درجه یك نقش مكمل راه های اصلی را ایفا می‌كنند. این نوع راه دارای حداقل دو خط عبور با سواره روی روسازی شده به عرض حداقل 25/3 متر برای هر خط عبور به اضافه شانه‌های طرفین می‌باشد. تفاوت اساسی بین راه های اصلی و فرعی درجه یك در طول مسیر و مقصد آن می‌باشد نه از لحاظ مقدار آمد و شد.

راه های فرعی درجه دو
راه هایی كه ارتباط مراكز تولید ( معدن، كشاورزی، صنعتی یا تجارتی ) و مراكز جمعیت با اهمیت متوسط را كه ارتباط آنها از طریق راههای فرعی درجه یك تأمین نشده است تأمین می‌نماید، راه های فرعی درجه دو نام دارد. این نوع راه ها معولاٌ با دو خط عبور سواره رو به عرض 5/5 متر به اضافه شانه‌های طرفین می‌باشند.

راه های فرعی درجه سه (یا راه های روستایی)
راه های فرعی درجه سه همان راه های روستایی هستند كه اساساٌ دارای منافع منحصراٌ محلی عبور و مرور نسبتاٌ كم و دارای سرعت طرح پائین می‌باشند.

این راه ها باید به دسترسی و ارتباط روستاها و مراكز اقتصادی كم اهمیت اختصاص یابد و ارتباط مراكز تولید روستایی و اتصال آنها به راه های فرعی و اصلی كشور را برقرار ‌نماید. كم بودن ترافیك و پایین بودن هزینه اجرا شاخص های مهم این راه است.

خواندنی ها

ارسال نظر

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط تین نیوز در وب منتشر خواهد شد.

  • تین نیوز نظراتی را که حاوی توهین یا افترا است، منتشر نمی‌کند.

  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.

  • انتشار مطالبی که مشتمل بر تهدید به هتک شرف و یا حیثیت و یا افشای اسرار شخصی باشد، ممنوع است.

  • جاهای خالی مشخص شده با علامت {...} به معنی حذف مطالب غیر قابل انتشار در داخل نظرات است.

آخرین عناوین پربازدیدترین پربحث ترین
معرفی کتاب معرفی نشریه حمل ونقل روزنامه تین