جشن چهلم نوروز چیست؟ | آیین باستانی «چلمو» و رسم های فراموش شده ایرانی

جشن چهلم نوروز یا «چلمو» یکی از آیین های کمتر شناخته شده ایران باستان است که هر سال در دهم اردیبهشت، چهل روز پس از آغاز نوروز، در برخی مناطق مرکزی ایران برگزار می شود. این جشن با رسم هایی مانند پخت آش شیر، فال گیری، آشتی کنان و گردهمایی خانوادگی، نمادی از همدلی، شکرگزاری و زنده نگه داشتن سنت های کهن ایرانی است.

به گزارش تین نیوز، چلمو، یکی از آیین های قدیمی ایران باستان است که در روز دهم اردیبهشت، یعنی چهل روز پس از آغاز نوروز، برگزار می شود. این جشن از گذشته در مناطق مرکزی ایران، به ویژه استان های کرمان، فارس و یزد رواج داشته و هنوز هم در برخی مناطق به شکل محدود برگزار می شود.

ریشه واژه جشن در زبان اوستایی «یسن» به معنی ستایش و نیایش است و همین موضوع نشان می دهد جشن های ایرانی تنها برای شادی نبودند، بلکه مفاهیمی مانند همبستگی، نیکی و سپاسگزاری نیز در آن ها جایگاه مهمی داشته است.

دلیل برگزاری جشن چهلم نوروز چیست؟

ایرانیان باستان عدد ۴۰ را مقدس می دانستند. بر اساس باور زرتشتیان، آفرینش آسمان از نخستین روز فروردین آغاز شده و در دهم اردیبهشت کامل شده است. به همین دلیل، چهلم نوروز را جشن می گرفتند و آن را نشانه ای از برکت، زندگی و نو شدن طبیعت می دانستند.

این روز همچنین هم زمان با آغاز گاهنبار «میدیوزوم» است؛ جشنی پنج روزه که در باور ایرانیان باستان به آفرینش آسمان اختصاص داشت.

آداب و رسوم جشن چلمو

جشن چهلم نوروز در شهرهای مختلف با رسم های گوناگونی همراه بود. مردم شیراز در این روز به چشمه سعدی می رفتند و آیین آب تنی برگزار می کردند. در باور قدیمی مردم این شهر، ماهی ای با انگشتری طلایی از آب بیرون می آمد که نشانه خوشبختی و بخت نیک بود.

در کرمان نیز مردم به دامنه کوه ها و دشت ها می رفتند و با پخت آش شیر، خوردن میوه، آجیل و شیرینی این روز را جشن می گرفتند. بسیاری از خانواده ها در این روز کدورت ها را کنار می گذاشتند و با میانجیگری بزرگان آشتی می کردند.

یکی دیگر از رسم های جالب این جشن، آیین فال گیری با «دوره» بود. مردم اشیای کوچکی مانند انگشتر یا دکمه را داخل کوزه ای می انداختند و هنگام غروب با خواندن شعر و بیرون آوردن اشیا، نیت و فال خود را تعبیر می کردند.

آش شیر؛ غذای نمادین جشن چهلم نوروز

یکی از مهم ترین بخش های جشن چلمو، پخت «آش شیر» بود. دامداران و عشایر از آغاز نوروز تا چهل روز بعد، شیر دام های خود را میان مردم و نیازمندان تقسیم می کردند و در روز دهم اردیبهشت به شکرانه این نعمت جشن می گرفتند.

این رسم هنوز هم در برخی مناطق کرمان و پاریز سیرجان دیده می شود و عشایر با گردهمایی در دامنه کوه شاه خیرالله، این سنت قدیمی را زنده نگه می دارند.

جشن چهلم نوروز امروز کجا برگزار می شود؟

اگرچه بسیاری از آیین های باستانی ایران به مرور زمان فراموش شده اند، اما جشن چهلم نوروز هنوز هم در برخی مناطق مانند کرمان، یزد، شیراز و بخش پاریز در سیرجان برگزار می شود و علاقه مندان به فرهنگ و تاریخ ایران می توانند از نزدیک با این آیین کهن آشنا شوند.