◄ معرفی پایانه مرزی ایران و ارمنستان

تین نیوز |

مرز ارمنستان و ایران یک خط مرزی به درازای 44 کیلومتر است که از غرب به نقطه سه گانه  مرزی  ایران  و ارمنستان با جمهوری خودمختار نخجوان و از شرق به نقطه سه گانه مرزی ایران و ارمنستان با جمهوری آذربایجان می رسد. این مرز از غرب در مرز سه طرفه با نخجوان آغاز می شود و از امتداد رود ارس به سمت مرز سه طرفه با جمهوری آذربایجان امتداد می یابد. سرتاسر این مرز در استان آذربایجان شرقی قرار دارد.

به گزارش تین نیوز، مرز مشترک ایران و ارمنستان در میان رودخانه ارس جای گرفته و از نظر توپوگرافی، ترکیبی از دشت های باریک، کوهستان های صخره ای و دره های عمیق است. سمت ایرانی این مرز در استان آذربایجان شرقی، شهرستان جلفا، و در منطقه نوردوز قرار دارد؛ در حالی که سمت ارمنستان در استان سیونیک و در محدوده کوهستانی شهر مغری جای گرفته است.

مرز نوردوز در دوران اتحاد جماهیر شوروی، یکی از معدود راه های ارتباطی ایران با بلوک شرق بود. پس از استقلال ارمنستان در دهه ۹۰ میلادی، این گذرگاه به شکل رسمی بین ایران و ارمنستان فعال شد. در سال های اخیر، اهمیت نوردوز با راه اندازی و تقویت کریدور حمل ونقل شمال–جنوب (INSTC) افزایش یافت؛ طرحی که قرار است هند را از طریق ایران، ارمنستان و گرجستان به روسیه و اروپای شمالی متصل کند.

اهمیت استراتژیک مرز نوردوز در ژئوپولیتیک منطقه

نوردوز در موقعیتی حساس قرار دارد. در سمت شمال، منطقه ای قرار دارد که تحت تنش های دیرینه بین آذربایجان و ارمنستان است؛ به ویژه بر سر کریدور زنگزور. جمهوری آذربایجان تمایل دارد یک گذرگاه ترانزیتی میان سرزمین اصلی خود و جمهوری خودمختار نخجوان ایجاد کند — طرحی که تهدیدی بالقوه برای موقعیت ایران و مرز نوردوز است، زیرا ممکن است ارتباط مستقیم ایران با ارمنستان را محدود کند.

پل مرزی نوردوز از شاهراه های اصلی واردات به ارمنستان است و بازارچه مرزی نوردوز نیز میان ایران و ارمنستان شهریور ماه سال ۱۳۷۴ گشایش یافت.

مرز نوردوز در حال حاضر فعال و به صورت شبانه روزی (۲۴ ساعته) پذیرای مسافران و خودروهای ترانزیتی است.

طبق آخرین پیگیری ها و تجربه های مسافران در سال ۱۴۰۴، فرآیند عبور از مرز به دلیل تغییرات مدیریتی در طرف ارمنی (جایگزینی کامل مرزبانان ارمنستانی به جای نیروهای روسی از ابتدای سال ۲۰۲۵) با دقت بیشتری انجام می شود، اما این موضوع خللی در روند تردد ایجاد نکرده است.

اهمیت مرز نوردوز در تجارت و اقتصاد

مرز نوردوز یکی از مرزهای استارتژیک برای ایران به حساب میاید زیرا تنها راه اتصال ایران با اروپا از راه زمینی به حساب میاید به همین دلیل در زیر به اهمیت این مرز از نظر اقتصادی میپردازیم

۱. مسیر تجاری بین ایران و ارمنستان

مرز نوردوز به عنوان تنها گذرگاه زمینی میان پایانه مرزهای زمینی ایران و ارمنستان، یکی از مهم ترین مسیرهای تجارت کالاهای ایرانی به ارمنستان و حتی فراتر از آن به بازارهای اروپا به شمار می رود. این مسیر به تجار این امکان را می دهد که محصولات مختلف مانند مواد غذایی، مصالح ساختمانی، محصولات صنعتی و دیگر کالاها را به بازارهای ارمنستان و اروپا صادر کنند.

۲. اهمیت استراتژیک مرز نوردوز

به دلیل محدودیت مرزهای زمینی میان ایران و ارمنستان، این مرز نقش استراتژیکی در توسعه روابط اقتصادی و سیاسی دو کشور ایفا می کند. همچنین، در شرایطی که برخی کشورهای منطقه مرزهای خود را محدود می کنند، مرز نوردوز به عنوان یک نقطه حیاتی برای تبادلات اقتصادی عمل می کند.

وضعیت مرز نوردوز 

• زمان فعالیت: خدمات گمرکی و بازرسی گذرنامه در هر دو طرف مرز به صورت ۲۴ ساعته ارائه می شود؛ با این حال، پیشنهاد می شود برای دوری از صف های طولانی، ساعات ابتدایی صبح (قبل از ساعت ۸) یا اواخر شب را برای عبور انتخاب کنید.
• تسهیلات ویزا: برای دارندگان گذرنامه ایرانی، سفر به ارمنستان نیاز به ویزا ندارد و شما می توانید با مهر ورود، تا ۹۰ روز در این کشور اقامت داشته باشید.
• وضعیت ترافیکی: در ایام پیک سفر مانند تعطیلات نوروز، اواخر بهار و تابستان، میزان معطلی در بخش گمرک ایران و بازرسی طرف ارمنستان افزایش می یابد. در این روزها، صبوری و همراه داشتن اقلام ضروری اهمیت دوچندان پیدا می کند.
• پروژه های توسعه: در حال حاضر توافقاتی برای احداث پل دوم در مرز نوردوز و نوسازی پایانه مغری در طرف ارمنی در جریان است که نشان دهنده تلاش دو کشور برای تسهیل تردد در آینده نزدیک است.

امکانات و خدمات مرزی نوردوز

مرز نوردوز دارای امکانات خاصی برای تحارت و مسافرین عبوری از مرز محیا کرده است که در زیر به بعضی از آنها اشاره میکنیم

•  امکانات گمرکی و ترخیص کالا: مرز نوردوز مجهز به امکانات پیشرفته گمرکی است که فرآیند ترخیص کالا را سریع و کارآمدتر می سازد. این امکانات به تجار کمک می کند که مراحل قانونی و گمرکی را به سادگی طی کنند و از تأخیرات احتمالی جلوگیری کنند.
• خدمات رفاهی و حمل ونقل: در گذرگاه مرزی نوردوز، امکانات رفاهی شامل رستوران ها، مراکز خرید کوچک و استراحتگاه های مسافران وجود دارد. این خدمات به مسافرانی که قصد عبور از مرز را دارند، امکان می دهد که در محیطی راحت به سفر خود ادامه دهند.
• پارکینگ و امکانات حمل ونقل سنگین: برای تجاری که از کامیون ها و وسایل نقلیه سنگین برای حمل کالا استفاده می کنند، پارکینگ های مناسب و خدمات حمل ونقل در مرز نوردوز فراهم شده است. این امکانات باعث تسهیل فرآیند جابجایی کالا و تسریع امور تجاری می شود.

نکات مهم و راهنمای عبور از مرز

عبور از نوردوز فرآیند خاص خود را دارد که آگاهی از آن ها از اتلاف وقت شما جلوگیری می کند:

• عوارض خروج از کشور: پیش از رسیدن به مرز، عوارض خروج را از طریق سامانه های آنلاین پرداخت کنید تا مجبور به ایستادن در صف های بانکی داخل پایانه نشوید.
• مدارک مورد نیاز: اصل گذرنامه با حداقل ۶ ماه اعتبار تنها مدرک ضروری برای افراد است. اگر با خودروی شخصی سفر می کنید، باید مدارک کاپوتاژ، گواهینامه بین المللی و پلاک ترانزیت را همراه داشته باشید.
• بیمه خودرو در ارمنستان: به محض ورود به خاک ارمنستان، تهیه بیمه شخص ثالث ارمنی برای خودرو اجباری است. کیوسک های بیمه در همان ابتدای مرز (سمت ارمنستان) فعال هستند.
• ممنوعیت های دارویی: ارمنستان قوانین بسیار سخت گیرانه ای نسبت به حمل برخی داروها (مانند کدئین، آرام بخش های قوی و متادون) دارد. همراه داشتن این داروها بدون نسخه معتبر ترجمه شده می تواند منجر به بازداشت مسافر شود.
• امکانات رفاهی: در پایانه نوردوز امکاناتی نظیر پارکینگ شبانه روزی (برای کسانی که نمی خواهند خودرو را به ارمنستان ببرند)، صرافی، سرویس بهداشتی و فروشگاه های کوچک موجود است.

 شرایط جاده ای و مسیر دسترسی به مرز نوردوز

پایانه مرزی نوردوز از طریق جاده های اصلی و مسیرهایی که از شهرهای تبریز، مرند و جلفا عبور می کنند، قابل دسترسی است. مسیرهای دسترسی به این مرز در بین پایانه مرزهای زمینی ایران  از استانداردهای مطلوبی برخوردار بوده و مناسب برای خودروهای سبک و سنگین است. همچنین، در طول مسیر امکانات رفاهی وجود دارد که سفر را برای مسافران راحت تر می کند.

چالش ها و محدودیت های عبور از مرز نوردوز

با وجود امکانات و خدمات گسترده، پایانه مرزی نوردوز ممکن است در برخی از روزهای سال، مانند تعطیلات رسمی و فصل های پرتردد، با ازدحام مسافران مواجه شود. به همین دلیل، پیشنهاد می شود که مسافران در روزهای غیر شلوغ و ساعات صبحگاهی به مرز مراجعه کنند.

مرز خاکی ایران و ارمنستان، به صورت دوطرفه باز است و گذشتن از آن، نیاز به ویزا ندارد. در جدول زیر، مشخصات کلی مرز نوردوز را می خوانید. 

ساعت کاری مرز نوردوز	24ساعته (ممکن است در شرایط خاص مثل تعطیلات یا تنش های منطقه ای تغییر کند.)
شماره تلفن اطلاعات مرز نوردوز (گمرک)	04142019168
سایت مرز نوردوز	ندارد
امکانات و خدمات مرز ایران ارمنستان	پارکینگ رستوران و کافه بازارچه مرزی سرویس بهداشتی
هزینه پارکینگ مرز نوردوز	رایگان (با احتمال دریافت هزینه در زمان اوج سفر)
زمان شلوغی مرز نوردوز	تعطیلات رسمی، اواخر بهار و تابستان بازه زمانی 06:00 تا 09:00 و 12:00 تا 18:00

نکات تکمیلی مهم برای عبور از مرز نوردوز

سیستم نوبت مرز نوردوز: این مرز، هیچ سامانه ای برای رزرو نوبت ندارد. مسافران باید به صورت حضوری در پایانه مرزی حاضر شوند و براساس ترتیب ورود، مدارکشان بررسی می شود.

کد مرز نوردوز: کد گمرکی پایانه مرزی نوردوز، (IR0705) است؛ این کد برای ثبت اسناد گمرکی، اظهارنامه ها و ترخیص کالا در مرز استفاده می شود.

هتل مرز نوردوز: هتل اریکه نوردوز، نزدیک ترین اقامتگاه به پایانه مرزی ایران ارمنستان است که روبه روی در ورودی گمرک قرار دارد. موقعیت مکانی هتل، آن را برای مسافرانی که مجبور به اقامت در مرز می شوند، بسیار مناسب کرده است.

قوانین بار در مرز ایران ارمنستان: میزان بار مجاز در مرز، حداکثر ۳۰کیلوگرم است و کالاهای اضافی، مشمول عوارض گمرکی (10 تا 20درصد ارزش کالا) می شوند. همراه داشتن مواد مخدر، هر نوع سلاح، الکل (بیشتر از یک لیتر)، سیگار (بیشتر از ۲۰۰ نخ)، مواد غذایی فاسدشدنی و گیاه و بذر مجاز نیست.

جریمه در مرز ایران ارمنستان: ورود خودرو بدون کاپوتاژ یا بیمه منجر به جریمه یا توقیف می شود. تخلفات رانندگی مثل سرعت غیرمجاز هم جریمه نقدی دارد.

صرافی مرز نوردوز: در مرز ایران ارمنستان، امکان تبدیل ارز وجود دارد. حواستان باشد که میزان ارز مجاز، حداکثر 10هزار دلار یا معادل آن به صورت نقد است مبالغ بالای 5هزار دلار باید در فرم اظهارنامه گمرکی ثبت شود.

 لوکیشن مرز نوردوز: ۱۲۵ کیلومتری شمال تبریز

• فاصله مرز نوردوز تا جلفا: 65 تا 75کیلومتر
• فاصله مرز نوردوز تا ایروان: 380 تا 400کیلومتر
• فاصله مرز نوردوز تا تهران: 700 تا 760کیلومتر
• فاصله مرز نوردوز تا تفلیس: 500 تا 570کیلومتر

سخن آخر

مرز زمینی نوردوز به عنوان تنها گذرگاه رسمی بین ایران و ارمنستان، یکی از بهترین و در دسترس ترین مسیرها برای سفر زمینی بین این دو کشور است. چه برای سفر گردشگری و خانوادگی، چه برای تجارت و ترانزیت کالا، این مرز با امکانات مناسب و موقعیت استراتژیک خود یکی از مسیرهای محبوب مسافران و بازرگانان است.