آب های آزاد

آب های آزاد نماد «میراث مشترک بشریت» هستند؛ هیچ کشوری مالک آن نیست، اما همه کشورها مسئول حفاظت و بهره برداری پایدار از آن می باشند.

در واقع آب های آزاد به بخش هایی از دریاها و اقیانوس ها گفته می شود که خارج از محدوده حاکمیت ملی کشورها قرار دارند و تحت قوانین بین المللی اداره می شوند. این مفهوم در حقوق بین الملل و جغرافیای سیاسی اهمیت زیادی دارد.

تعریف و جایگاه حقوقی

• آب های آزاد (High Seas): مناطقی از دریاها و اقیانوس ها که بیرون از دریای سرزمینی و منطقه انحصاری اقتصادی (EEZ) کشورها قرار دارند.
• کنوانسیون حقوق دریاها (UNCLOS): سازمان ملل متحد در سال ۱۹۸۲ این کنوانسیون را تصویب کرد و آب های آزاد را به عنوان میراث مشترک بشریت معرفی نمود.
• هیچ کشوری حق مالکیت یا اعمال حاکمیت بر آب های آزاد ندارد.

اصول و قوانین

• آزادی کشتیرانی: همه کشورها حق عبور و مرور آزاد دارند.
• آزادی ماهیگیری: امکان بهره برداری از منابع زنده با رعایت مقررات بین المللی.
• آزادی پرواز: هواپیماها می توانند بر فراز آب های آزاد پرواز کنند.
• آزادی کابل گذاری و خط لوله: کشورها می توانند کابل های مخابراتی یا خطوط لوله در بستر دریا نصب کنند.
• آزادی پژوهش علمی: تحقیقات دریایی با رعایت اصول حفاظت محیط زیست مجاز است.

اهمیت آب های آزاد

• اقتصادی: مسیر اصلی تجارت جهانی؛ بیش از ۸۰٪ کالاها از طریق دریا جابه جا می شوند.
• زیست محیطی: زیستگاه گونه های مهم دریایی و تنظیم کننده چرخه های اقلیمی زمین.
• سیاسی و امنیتی: حضور ناوگان های نظامی و رقابت قدرت ها در این مناطق.
• علمی: منبع داده های اقلیمی و اقیانوس شناسی برای پیش بینی تغییرات آب وهوایی.

چالش ها

• ماهیگیری بی رویه و تهدید گونه های دریایی.
• آلودگی دریایی ناشی از نفت، پلاستیک و پساب کشتی ها.
• رقابت ژئوپلیتیکی میان قدرت های بزرگ برای کنترل مسیرهای کشتیرانی.
• گرمایش زمین و اسیدی شدن آب دریاها که اکوسیستم های آب های آزاد را تهدید می کند.