◄ اقتصاد پیچیده حمل و نقل هوایی
تین نیوز | " حکومت ایرلاینها در حمل و نقل هوایی" این عنوان مطلبی بود که نویسنده آن به بررسی موضوع آزاد سازی نرخ هواپیما پرداخته و در بخشی از مطلب آورده بود: ...آیا مولفههای آزادسازی نرخ بلیت هواپیما در کشور فراهم است. برای پاسخ به این پرسش کمی به عقب برمیگردیم، یعنی سال 90. در روزهایی که علی نیکزاد عالیترین مقام وزارت راه و شهرسازی بود و با خیل انبوه درخواست ایرلاینها برای افزایش قیمتها مواجه شد.
نیکزاد چند ماهی در برابر این خواستهها مقاومت کرد، اما با فشار بیشتر ایرلاینها وزیر وقت دست به ابتکار جالبی زد. وی از ورود هواپیمایی قطر به کشور برای انجام پروازهای داخلی خبر داد. خبری که بلافاصله واکنش تند ایرلاینها و برخی نمایندگان مجلس را بهدنبال داشت.
اینگونه شد که سرانجام حرف ایرلاینها به کرسی نشست و نیکزاد با افزایش قیمت بلیت هواپیما به شرط افزایش کیفیت خدمات موافقت کرد. عهدی که با گذشت چهار سال هنوز شرکتهای هواپیمایی به آن وفا نکردهاند. به هر حال در روزهایی که دولتیها چشمانتظار اجرایی شدن توافق هستهای و بهبود وضع اقتصادی کشور لحظهشماری میکنند، شرکتهای هواپیمایی به دنبال آزادسازی قیمتها هستند.
اما آیا در یک بازار انحصاری مانند حملونقل هوایی کشور که در آن ایرلاینهای داخلی حرف اول و آخر را میزنند و به هیچ صراطی مستقیم نیستند میتوان قیمتها را آزادسازی کرد. در این بین جای خالی "شورای رقابت" احساس میشود، شورایی که پس از ماهها بلاتکلیفی سرانجام اعضای آن توسط رئیسجمهوری تعیین شد. باید دید آیا این شورا که علاقهای خاصی به بازار خودرو دارد، وارد بازار حملونقل هوایی مسافری میشود یا خیر."
اما به دنبال انتشار این مطلب برخی کاربران تین نیوز به نقد آن پرداخته و نوشتند:
1- بازار انحصاری، بازاری است كه در دست یك شركت باشد، حال آن كه در بازار حمل و نقل داخلی ایران، بیش از 12 شركت فعال در حال رقابت هستند و اتفاقا در برخی مواقع وارد رقابت مضره و ارائه نرخهای تخریبی برای حذف رقیب شدهاند. نرخهای بسیار پائین در مسیرهای كیش و مشهد شاهد مدعای بنده هستند.
همچنین كمتر كشوری در دنیا آزادی نهم (كابوتاژ) را به یك ایرلاین خارجی میدهد. دلیل تصمیم دولت قبل كمبود عرضه در كشور و پاسخگویی به تقاضا بود و نه خروج از انحصار!
به هر تقدیر یكی از الزامات آزادسازی وجود شفافیت در صنعت حملونقل هوایی كشور است و این كه مسافر بداند كه چه مقدار بابت هر مسیر باید هزینه كند و دولت نیز مابهازای رقم دریافت شده از مسافر، مالیات مربوط به آژانس و همچنین ایرلاین را دریافت نماید. این مهمترین اصل مغفول در كشور است كه امید است پس از آزادسازی به طور جدی مورد توجه قرار گیرد.
2- کجای بازار هوایی ایران شامل اقتصاد آزاد است که سیستم فروش بلیت آن آزادسازی گردد؟ مگر صنعت دیرپای لبنیات که کلاً توسط بخش خصوصی سرمایه گذاری و زنجیره و چرخه تولید تا فروش آن توسط بخش خصوصی اداره می شود با آزادسازی شاهد واقعی شدن نرخ ها گردید ؟ و مردم از آن متفع شدند که صنعت هواپیمایی مسافربری و مردم از این تصمیم سود ببرند.
اقتصاد حمل و نقل پیچیده تر از رقابتی نمودن بازار و بالابردن کیفیت خدمات توسط خطوط هوایی است. در حال حاضر قیمت یک ساعت پرواز استاندارد در منطقه خاورمیانه حدود 80 دلار است یعنی یک پرواز تهران به مشهد حدود 280 هزارتومان باید قیمت بخورد تا به اقتصاد آزاد جهانی متصل گردد. آیا سوخت در ایران دولتی نیست؟چند درصد از شرکتهای هواپیمایی موفق و سود ده ایران خصوصی و نیمه خصوصی به معنی مردم سرمایه گذار و سهامدار کوچه و بازار هستند؟ این تصمیم گیری و سیاستگذاری چیزی جز واقعی کردن قیمت بلیت هواپیما در ایران نیست و مردم در آخر امکان ندارد با درآمدی که دارند و تورمی که برجامعه
حکمفرماست خواب سفر هوایی را هم بتوانند ببینند چه برسد به برنامه های سند چشم انداز 1404.
به هر حال این تکلیفی است که برنامه های اقتصادی دولت برای سازمان روشن کرده "بود" و حالا اجرایی می گردد ولی بهتر است بیشتر احتیاط فشود و دست از تسامح و تساهل علمی برداشته شود.
منبع: https: / / www. iwu. edu / economics / PPE۰۸ / alex. pdf اصول قیمت گذاری: نهایتاً تعین محدوده قیمت بلیط بطور چشمگیری به ترتیب اهمیت به متغییرهای ذیل ارتباط دارد: نرم افزارهای پیچیده حسابرسی و حسابداری ایرلاین ها امروزه بدنبال این هدف هستند: " به حداکثر رساندن سود در هر صندلی - در هر هواپیما - در هر مسیر. " ۱ - میزان رقابت در مسیر مورد نظر ۲ - میزان تقاضا برای هر صندلی در هر فصل در مسیر مورد نظر ۳ - فاصله مسیر ۴ - توان تامین صندلی توسط خطوط هوایی موجود ۵ - قیمت سوخت از نظر اقتصاد حمل و نقل؛ قیمت بلیط هواپیما در یک طیف در هر فصل و در هر مسیر تعریف می گردد که کف این طیف را " اوقات فراغت لاین " و سقف آنرا " فروش سودده لاین " می نامند. که براساس رفتار دو نوع مسافر تعریف گردیده است: مسافران سخت گیر در مورد قیمت و یا لحظه آخری و مسافران عجول و بی توجه به قیمت. موانع یک ایرلاین برای فروش با قیمت مناسب به بالا: ۱ - پیش خرید بلیط ۲ - اقامت حداقلی مسافر و یا اقامت بیش از سی روز مسافر ۳ - نیاز به پرواز در روز و ساعت بخصوص برای مسافر ۴ - وقتی مسافر هیچ اضافه بهایی برای خدمات ثانویه پرواز تقاضا نکند ۵ - دوره خاموشی بلیط ارزان مانند عید نوروز، تعطیلات ابستان، اربعین حسینی و.. ۶ - محدودیت های قیمت و پرواز فرودگاهی اینها چکیده ای بود از اطاق آنالیزو مدیریت بازارو قیمت گذاری یک ایرلاین معمولی در قرن ۲۱ حالا تصور کنید با یک تئوری یک خطی و قانون بالادستی و مدیریت کوتاه مدت در سیاست گذاری کلان صنعت می خواهیم " قیمت ها را آزاد کنیم " و تنها ابزار سلبی ما هم بدون اشراف و آگاهی علی و پایش مداوم " جلوگیری از انحصار ایرلاین هاست! " عالم علم عالم تصور و تصدیق و تجربه و ارتقاء و تثبیت و رشد و فراگیر شدن است. کاشت - داشت - برنداشت! ان شاء الله عرایض او مطالعات شخصی و یافته های این حقیر در سیاست گذاری برای توسعه پایدار صنعت هوانوردی کشور عزیزمان مدنظر قرارگیرد و دست کم به سازمان های دخیل و خطوط هواپیمایی تکانه ای را وارد کند که از متخصصین دلسوز در کنار خود بهره گیری کنندو ان شاء الله.