◄ تعیین راهبرد تامین هواپیما از قطبهای تولید
وبلاگ تین نیوز، علیرضا منظری | ناوگان هوایی یکی از ارکان صنعت هوانوردی کشوری به شمار می رود که همراه با تاسیس شرکت های هواپیمایی به منظور مدیریت آن و ایجاد فرودگاه ها و تامین تجهیزات ناوبری هوایی امکان ارایه خدمات حمل و نقل هوایی را فراهم می آورد.
شرکت های هواپیمایی در کشورهای مختلف جهان با در نظر گرفتن راهبردهای معین از سوی دولت ها و در چارچوب سیاست های اجرایی و اهداف شرکت اقدام به تامین و تدارک هواپیما می نمایند.
هواپیما به ویژه در زمینه هواپیماهای بیش از 100 صندلی، یک کالای استراتژیک به شمار آمده و می توان به سه قطب تولید یعنی آمریکا و اروپا و شوروی سابق اشاره داشت که همواره کشورها با توجه به تعیین راهبردهای اساسی به سمت تدارک هواپیما از یکی از این سه مرکز حرکت می کردند. در گذشته عموم کشورهای بلوک شرق از تولیدات شوروی سابق استفاده و سایر کشورها نیز از طریق آمریکا و اروپا با لحاظ نمودن ارتباطات سیاسی و اقتصادی نسبت به تدارک ناوگان هوایی اقدام می کردند.
در دوران قبل از انقلاب اسلامی شرکت هواپیمایی جمهوری اسلامی ایران به منظور تامین و تدارک هواپیما با توجه به راهبرد اساسی دولت وقت و در چارچوب اهداف تعیین شده تصمیم گرفت تا از ناوگان هوایی بویینگ متعلق به کشور آمریکا استفاده نماید و در این مسیر هواپیماهای خانواده بویینگ شامل 707 و 727 و 737 و 747 را در اختیار گرفت و البته نیم نگاهی نیز به هواپیمای ایرباس از اروپا داشت. پس از وقوع انقلاب اسلامی و تغییر ساختارهای بین المللی و به ویژه برقراری تحریم دایره تامین و تدارک هواپیمای نو و به ویژه از خانواده بویینگ بسیار تنگ شد اگر چه آن شرکت توانست در ابتدا با تغییر نوع ناوگان
هوایی خود به سمت خرید هواپیمای ایرباس و هواپیمای فوکر 100 روی آورد.
در دهه های هفتاد و هشتاد نیاز صنعت هوانوردی کشوری به رشد و پیشرفت حمل و نقل هوایی و ایجاد شرکت های هواپیمایی شبه خصوصی و خصوصی جدید موجب گردید تا شرکت ها برای تامین و تدارک ناوگان هوایی وارد بازار شوند. علیرغم وجود زیرساخت های لازم برای بهره برداری از هواپیماهای بویینگ شرایط موجود آن زمان خرید و یا اجاره هواپیماهای شرقی دست دوم را به شرکت های هواپیمایی ایرانی دیکته نمود و بعد از آن نیز به سمت تدارک هواپیمای ام دی و انواع هواپیماهای ایرباس دست دوم روی آوردند که اتخاذ این هدف و سیاست اجرایی هزینه زیادی را برای آنها در بر داشت.
ضمن این که با تغییر دولت ها در ایران نهادهای حاکمیتی با شعار اصلاح روند به کارگیری ناوگان جدید وارد صحنه شدند ولی با توجه به سیاست های کلی کشور نتوانستند یک راهبرد اساسی را برای تامین ناوگان هوایی تدوین و ارایه دهند تا شرکت های هواپیمایی بتوانند در چارچوب آن و با حمایت دولت هواپیمای خود را تدارک بینند. در هر حال آنها چون رنج تدارک هواپیما و نحوه دور زدن تحریم را همانند شرکت های هواپیمایی نکشیده اند همواره به دنبال تعیین سیاست های اجرایی مقطعی بوده و ضمن انتقاد از حضور ناوگان پیر و قدیمی نسبت به تعیین سقف برای عمر هواپیما اقدام نمودند. البته تاریخ گذشته نشان می
دهد که با توجه به وجود شرایط موجود در بازار آن سیاست عملی نبوده و در نهایت اجازه داده اند تا تسهیلاتی خارج از آن سیاست اجرایی انجام گیرد.
اما امروزه با نزدیکی دوران پسا تحریم به منظور خروج از سردرگمی و پرهیز از تصمیمات مقطعی و با در نظر گرفتن وضعیت بازار، ضرورت دارد دولت با استفاده از دیدگاه خبرگان صنعت هوانوردی و متناسب با راهبردهای مورد نظر در کل صنعت هوانوردی کشوری، نسبت به تدوین راهبرد اساسی تدارک ناوگان هوایی در کشور برای دوره پس از تحریم اقدام نماید.
البته در این راهبرد علاوه بر تعیین انواع هواپیما با توجه به قدرت بازار برای خرید خدمات حمل و نقل هوایی، باید نحوه حضور در بازار تولید هواپیما یعنی میزان حرکت به سمت قطب های تولید مانند آمریکا و اروپا و روسیه و یا سایر کشورها (هواپیماهای زیر 100 صندلی) را ترسیم نماید تا دولت به لحاظ استراتژیک بودن کالا و نیازمندی به تعداد زیاد و حمایت از شرکت های هواپیمایی بتواند با رایزنی سیاسی از مزایای جانبی آن همانند ایجاد مرکز تعمیرات منطقه و یا ساخت قطعات و ... برای کشور استفاده کند.
در نهایت شرکت های هواپیمایی را در چارچوب آن راهبرد برای تامین هواپیما آزاد بگذارد تا بتوانند با توجه به اهداف شرکت خود و تقاضای بازار و نحوه فعالیت شرکت از جمله پروازهای داخلی و یا بین المللی و همچنین پروازهای برنامه ای و یا غیر برنامه ای ناوگان هوایی را تامین نمایند و در بازار رقابتی منافع مشتری را تامین کنند.
شاید لازم باشد تا دولت با تعیین راهبرد اساسی و حمایت موثر و کمک به شرکت های هواپیمایی رویکرد بهره برداری از هواپیماهای با 50 تا 100 صندلی را برای خدمت رسانی در داخل کشور به وجود آورد.
در دوران قبل از انقلاب اسلامی چطور «شرکت هواپیمایی جمهوری اسلامی ایران» وجود داشت؟ بهتر است در انتشار خبرها دقت به عمل اورید و چنین اشتباهات فاحش و مضحکی مرتکب نشوید
جناب آقای احمدرضا با سلام از تذکر جنابعالی تشکر میکنم. با سپاس
یه " فعلی " جلوی عبارت مورد نظر احمدرضا اضافه کنید، مشکل حله. واضحه منظور نویسنده هما بوده.
با سلام ضمن تشکر از جناب آقای منظری بابت نگاه کلان ایشان به موضوعات بسیار مهم امروز در صنعت، بند آخر نوشته ایشان را بسیار مهم و کارشناسی میدانم. پیشنهاد خرید ناوگان با ظرفیت بین ۵۰ تا ۱۰۰ صندلی را میتوان مهمترین حلقه مفقوده در صنعت هوانوردی کشور دانست. چرا که هم از نظر پاسخگویی به تقاضای بالقوه فراوانی که در شهرهای کوچکتر و فرودگاههای درجه دو و سه وجود دارد، بهصرفهتر خواهد بود و هم موجب رونق و توسعه فرودگاههای کوچک خواهد گردید. از سوی دیگر در صورتی که شرکتهای هواپیمایی قصد ایجاد شبکههای نقطه به نقطه بین فرودگاههایی غیر از تهران را داشته باشند، ظرفیت یادشده بسیار بهینه خواهد بود. در نهایت ناوگان کوچکتر از ۱۰۰ نفره برای ایجاد ارتباط بین فرودگاههای فرعی به فرودگاه اصلی(هاب) بسیار مناسب است و این امکان را فراهم میآورد که با تواتر پروازی بیشتر، فرودگاههای مختلف کشور به یکدیگر متصل گردند.