تین نیوز: پایتخت در خوشبینانهترین حالت یك میلیون جای پارك كم دارد. «تهران یك میلیون جای پارك كم دارد» گفته معاون شهرسازی شهر تهران است و «تهران 600 هزار جای پارك كم دارد» نقل قول مدیر كل مهندسی و ایمنی ترافیك شهرداری تهران. اینها هشدارهایی هستند كه تقریبا از یك دهه پیش تكرار میشوند. آرشیوها نیز نشان میدهد كه در سال 83 هم كارشناسان ترافیكی شهر چنین هشدارهایی میدادند: «5/2 میلیون خودرو بدون جا.»600 هزار یا یك میلیون فرقی به حال فرد ماشیندار نمیكند، مساله این است كه هر ماشین یك آدم و هر توقف یك تخلف جریمهساز است؛ تخلفی كه چنانچه مشمول توقف غیرمجاز و دوبله پارك شود تاوانش پرداخت 50 هزار تومان جریمه نقدی است. اما كدام جای پارك. امروز دیگر به جز ترافیك و آلودگی هوای تهران معضل دیگر رانندگان پیدا كردن دو متر جا برای پارك است و هربار این پشت فرماننشینان هستند كه به بنبست میخورند. بر اساس آمار بیش از سه میلیون خودرو در تهران شمارهگذاری شده كه از این تعداد، روزانه حدود یك و نیم میلیون خودرو در شهر تردد دارد. رییس مركز شمارهگذاری راهور ناجا هم معتقد است: «تهران بالاترین آمار شمارهگذاری وسایل نقلیه را دارد.»
در همین كوچه روزی 30 ماشین جریمه میشودبرای همین یك وجب جا چه شمارهها كه رد و بدل نمیشود و چه پولهای سبزی كه مبادله نمیشود. اگر دلشان بسوزد زنگ میزنند كه «بیا افسر آمده دفترچه به دست دارد جریمه میكند» و اگر هم نسوزد جایی برایتان پیدا میكنند كه به چند برگ سبز میارزد تا درگیر و دار بیجایی پاركی ماشینت را بگذاری و بروی و كارت راه بیفتد. نمونهها زیاد است، مركز خرید تیراژه، بیمارستانهای بزرگ و كوچك، بازار تجریش و... «بیمارستان بزرگی اینجا وجود دارد اما تو بگو یك پاركینگ دارد، كدام پاركینگ خانم. شركت هم تا بخواهی در این خیابان هست آنها هم هیچ فكری برای پاركینگ ماشین كارمندانشان نكردهاند.» كلاه آبی معمول پاركبانها روی سرش است و از یك سمند بژرنگ كه كنار بیمارستان دوبله ایستاده و با دو مرد در حال بگوومگوست، پیاده میشود تا برگه جدید را بنویسد... میگوید: «از این طرف میبینی كه مریض از شهرستان میآورند و بنده خداها جایی را ندارند و شلوغ است و جای پارك پیدا نمیكنند و مجبور میشوند دوبله بمانند. چه كار میشود كرد. جریمهها هم آنقدر زیاد شده که كمترین جریمه 40 هزار تومان است كه اگر افسر بیاید، جریمهشان میكند. دلم میسوزد همان خرج و مخارج بیمارستان پدر آدم را درمیآورد. كمكشان میكنم. ازشان یه شماره میگیرم وقتی افسر بیاید بهشان زنگ میزنیم بیایند ماشینشان را ببرند.» میگوید برای این كار هم هیچ پولی نمیگیرد. «اگر افسر بیاید و كسی جریمه شود من باید از جیب خودم بدهم. فقط در همین خیابان، افسر میآید روزی 30 تا ماشین جریمه میكند.»او بیخبر است از این موضوع كه پارك حاشیه تا 30 دقیقه رایگان است. «من یك ماه است كه پاركبان شدهام اما از وقتی كه آمدهام چنین چیزی نشنیدهام. فیشها هم از 300 تومان شروع میشود. از دقیقهای كه پارك میكنید تا یك ساعت 300 تومان است و هر یك ساعت صد تومان اضافه میشود.»
گرفتن پول برای پارك زیر نیمساعت خلاف قانون استبرای شهری كه سردرد ترافیك برایش كم نیست غایله پیدا كردن جای پارك و كمبود پاركینگ عمومی همچنان یك سناریوی قدیمی قلمداد میشود كه روی میز مدیران شهری خاك میخورد. تكرار همین سناریو منجر به وجود آمدن برخی گزارشات غیررسمی از خرید و فروش جای پارك به ماشیندارانی میشود كه میخواهند برای خرید یا یك كار اداری در مركز شهر توقف كنند و باید دو تا سه هزار تومان بپردازند. چنین است كه دلالی برای واگذاری دو متر جای پارك هم به یك شغل جدید تبدیل شده است؛ منبع درآمدی متفاوت كه در بلبشوی شهری پرازدحام كسی اعتنایی به آن ندارد. حمزه شکیب، عضو کمیسیون حمل و نقل شورای شهر درباره عدم نظارت بر پارکبانها با تایید تخلفهایی که در بر اثر کمبود جای پارک در گوشه و کنار شهر درحال تبدیل شدن به روال است میگوید:« متاسفانه نرخ تعیین شده کمتر رعایت می شود و این موضوع تبدیل به مناقشه ای میان شهرداری و شورای عالی ترافیک هم شده است. قرار است به زودی تصمیمات جدیدی گرفته شود تا درباره نحوه عملکرد پارکبانها به یک اتفاق نظر برسیم.»
اما مصوبهای كه شورای شهر تهران به عنوان نرخ پارك حاشیهای خودرو در دو بخش «محدوده طرح ترافیك» و «خارج از محدوده ترافیك» تصویب كرده نشان میدهد كه نرخ پارك حاشیهای خودروهای سواری و وانت «خارج از محدوده طرح ترافیك» به ازای هر یكساعت 300 تومان است و رانندگان به ازای هر یك ساعت اضافی برای پارك خودرو خود باید 400 تومان اضافی پرداخت كنند. همچنین هزینه پارك خودروهای سواری و وانت در «محدوده طرح ترافیك» تا یكساعت 600 تومان، بیش از یك ساعت، به ازای هر یكساعت اضافی 800 تومان است. رانندگانی كه اقدام به پارك بیش از چهار ساعت در حاشیه خیابان كنند باید به ازای هر ساعت 1600 تومان پرداخت كنند. اما همین نرخ هم مورد مناقشه شورای شهر و شورایعالی ترافیك كشور است.
دبیر شورای ترافیك هم نسبت به نرخ افزایشیافته پارك حاشیهای از سوی شهرداری معترض است و هم نسبت به اجرای این مصوبه: «پاركبانها نباید برای نیمساعت اول پارك كنار خیابانها پولی دریافت كنند.»دبیر شورایعالی ترافیك وزارت كشور به اجرای ماده 15 قانون جدید رسیدگی به تخلفات راهنمایی و رانندگی اشاره میكند كه بر اساس آن نیمساعت اول توقف در محل پاركهای مجاز حاشیهای رایگان بوده و هزینه پارك خودرو صرفا برای بیش از نیمساعت بین ساعت هفت صبح تا 21 شب قابل دریافت است. به گفته مجتبی شفیعی بر اساس همین قانون مردم میتوانند بهطور رایگان نسبت به پارك خودرو خود در محلهای پارك حاشیهای به مدت نیمساعت اقدام كنند و هیچ پاركبانی حق برخورد یا مطالبه وجهی نخواهد داشت.
«افزایش هزینههای جاری در حوزه حملونقل بهطور كلی برخلاف سیاستهای دولت بوده و تا آنجا كه اطلاع دارم به تایید فرمانداری تهران هم نرسیده است، ضمنا افزایش جهشی این هزینه نمیتواند مبنای كارشناسی داشته باشد و احتمالا در راستای درآمدزایی برای شهرداری تهران برنامهریزی شده است.» این اعتراضی بود كه دبیر شورایعالی ترافیك هنگام افزایش نرخ عوارض پاركبانها مصوب كرد. همان زمان محسن نایبی، معاون استاندار و فرماندار تهران هم به مصوبه شورای شهر تهران اعتراض كرد و آن را غیرقانونی خواند: «مصوبه شورای اسلامی شهر تهران با عنوان «توسعه و بهبود وضعیت پاركینگها و توقفگاههای عمومی در شهر تهران» كه برای افزایش نرخ عوارض پاركبانها و پاركینگهای عمومی به آن استناد شده است به دلیل مغایرتهای متعدد قانونی مورد اعتراض این فرمانداری واقع شد و به شورای اسلامی شهر تهران بازگردانده شد و نهایتا به دلیل عدم تامین نقطهنظرات قانونی در مصوبه یادشده موضوع به هیات مركزی حل اختلاف و رسیدگی به شكایات شورای اسلامی كشور ارجاع داده شد.»
به گفته او افزایش 600 درصدی هزینه پارك حاشیهها از مغایرتهای این مصوبه بوده است. اما از این سو وحید نوروزی، معاون اجرایی حملونقل ترافیك شهرداری تهران در جواب به این اعتراضات گفت: «مصوبه شورای شهر برای ما با استناد به چندین مكاتبهای كه بین رییس شورای اسلامی شهر و معاون وزیر كشور صورت گرفته، كاملا قانونی و اجرایی بوده و قاعدتا دبیر یك شورا نمیتواند در اموری كه مربوط به مدیریت ارشد ایشان است اظهار نظر كند.»ساعات پایانی یك روز كاری دیگر است. در خیابانها به ویژه در مراكز اداری و مركز خرید جا به وفور برای پارك كردن پیدا میشود، اما چه سود كه ساعت كار ادارات تمام شده و كارمندان در منازلشان در حال شام خوردن هستند. وقت پارك كردن در كوچه نزدیكی خانه است و سناریوی تكراری دوباره تكرار میشود.
به پاركینگ مراكز نظامی و امنیتی كاری نداریماما در همین هیاهو و شلوغی كه تا چشم كار میكند ماشینهای خاموشی است كه در حاشیه خیابان، كوچه و مراكز اداری و خرید پارك شده است، جمال بذرافشان از اخطاریههایی خبر میدهد كه به زودی به آدرس ادارات دولتی و اداره اماكن ارسال میشود: «از طریق شهرداریهای مناطق اخطاریههایی به شركتهای خصوصی یا مغازههایی كه جلو ساختمانهایشان با گذاشتن اشیا یا كله قندی مانع از پارك ماشینهای متفرقه میشوند داده شده است. اگر مامورانم ببینند دستور دارند كه این موانع را جمعآوری كنند و به سازمان مربوطه هم اخطار دهند.» با این حساب جریمه نقدی یا محرومیتی در كار نیست، مگر اینكه اماكن بخواهند با اصناف مورد نظر برخورد كند. جانشین رییس پلیس راهنمایی و رانندگی تهران بزرگ میگوید: «نمیتوانیم به پارك مراكز نظامی و امنیتی دخالت كنیم. این مراكز امنیتی هستند و به طور طبیعی پارك جلو این مراكز ممنوع است.»
به گفته او درباره صنوفی مانند تالارهای عروسی یا كارگاهها از طریق اماكن به آنها تذكر داده میشود و اماكن نیز براساس قانون مقابله با تخلف مزاحمتهای ترافیكی با صنف مربوطه برخورد میكند. تحقیقات پلیس نشان داده بیشتر متخلفان در این ارتباط افراد شخصی هستند كه جلو ساختمانها و مغازههایشان مانع میگذارند و اجازه پاك نمیدهند مثل نمایشگاهها، صافكاریها و نمایشگاه اتومبیل و البته سهم سازمانهای نظامی و دولتی كمتر است.
شمارهگذاری به شرط داشتن پاركینگ«ساخت پاركینگ در طرح جامع و قوانین بالادستی دیده شده است اما هیچ گاه محقق نشده چراكه سازمانها خود را مسوول تامین فضای پارك خودروهایشان ندانستهاند.» گلایه جسته و گریخته معاون حملونقل و ترافیك شهرداری تهران هم هنوز راه به جایی نبرده «مردم در مركز شهر بیشتر تردد دارند و حتی معابر با پاركهای حاشیهای اشغال شده است. مناطق 6، 3 و 12 ازجمله مناطقی هستند كه با كبود پاركینگ مواجه هستند و باید توجهی ویژه در امر پاركینگسازی به این مناطق شود.» به گفته جعفر هاشمیتشكری سال گذشته بیش از یك میلیون و 600 هزار خودرو در كشور تولید شده كه به طور معمول 40 درصد از خودروهای تولیدی در تهران شمارهگذاری میشوند. «این تعداد خودرو حجم قابلتوجهی از فضای معابر را برای پارك خود اشغال میكنند؛ به همین دلیل الزام شمارهگذاری خودرو به داشتن پاركینگ از اقدامات مهمی است كه باید مورد توجه قرار گیرد.»