تین نیوز: سابقه ساخت مونوریل به سالهای آخر قرن 19 میلادی باز میگردد. زمانی كه تب استفاده از ریل و وسایل نقلیهای كه روی ریل حركت میكنند در دنیا بالا گرفته بود.
در همین سالها چندین طرح مطرح شد كه در آن وسیلههای نقلیهای با دو چرخ فلزی روی یك ریل حركت میكردند.
شاید بتوان گفت منوریل از خاصیت مدرن بودنش هم ضرر میكند و هم بهره میبرد. آنهایی كه طرفدار منوریل هستند، اغلب شیفته ظاهر مدرن آن شدهاند كه نویدبخش دنیایی فانتزی در آینده است و آنهایی هم كه منوریل را دوست نمیدارند، اغلب آن را فانتزیتر از آن میدانند كه بتوانند به عنوان یك وسیله حمل و نقل عمومی به حساب آورند.
منوریل سالیان سال است كه در نقاط مختلف دنیا به عنوان وسیلهای فانتزی در پاركهای بازی و سرزمینهای عجایب به كار میرود. ایده چنین استفادهای از منوریل هم نخستین بار به ذهن والت دیزنی رسید. او در سال 1959 میلادی نخستین منوریل آمریكا را در پارك معروف خود، دیزنیلند راهاندازی كرد.
این كار او سبب شد بازدیدكنندگان زیادی از نقاط مختلف آمریكا به دیزنیلند بیایند تا این وسیله نقلیه عجیب را ببینند و سوار شوند. اما منوریل در همین مرحله ماند و هیچگاه به طور جدی از پاركهای فانتزی خارج نشد.
سالیان سال است كه مردم دنیا به منوریل به چشم وسیله نقلیه آینده مینگرند. وسیله نقلیهای كه در عصر سفینههای فضایی و روباتهای آدمنما مردم را جابهجا میكند.
مونوریلهای جدید تكیهشان روی یك میله بلند جامد، به عنوان سطح پیشبرنده است. در حال حاضر دو تكنولوژزی برای مونوریل وجود دارد: straddle beam یا همان قطارهای تك ریلی و معلق.
رایجترین نوع مونوریل در زمان حال، همان Straddle Beamها هستند. در این نوع مونوریلها یك میله تقویتشده به پهنای 60 تا 90 سانتیمتر در میانه تحتانی قطار قرار دارد. یك لاستیك از بالا به این میله متصل است كه این دو قسمت با هم تعادل قطار را حفظ میكنند.
تقریبا تمام مونوریلهای مدرن با نیروی الكتریسیته كار میكنند. در برخی مونوریلها از نیروی الكترومغناطیس برای پایدار نگهداشتن قطار استفاده میشود. یعنی نیروی مغناطیسی نمیگذارد كه قطار روی ریل منحرف شود یا در مونوریلهای معلق، به زمین بیفتد.
استفاده از نیروی الكترومغناطیس سبب میشود مونوریلها با اطمینان بیشتری بتوانند حركت كنند و در نتیجه سرعت هم در آنها بالا برود. هماكنون سریعترین مونوریلی كه ساخته شده است، 501 كیلومتر بر ساعت سرعت دارد.
یكی از قدیمیترین مونوریلهای جهان كه هنوز هم فعالیت میكند، مونوریل "ووپرتال" Wuppertal در آلمان است. این سیستم مونوریل از سال 1901 تاكنون فعال بوده است. البته در طراحی این سیستم اشكالاتی هم وجود دارد. مثلا نمیتوان از یك خط قطاری را روی خط دیگری فرستاد.
البته قابلیت تغییر خط هنوز در بسیاری از سیستمهای مونوریل در دنیا ایجاد نشده است. یعنی یك قطار تنها میتواند روی یك مسیر حركت كند. به همین دلیل در بسیاری از خطوط مونوریل موجود از یك سیستم چرخشی استفاده میشود كه ابتدا و انتهای آن به هم متصل است و به همین دلیل نیازی به تغییر خط نیست.
مزایا و معایبنخستین حسن مونوریل شاید این باشد كه معمولاً سیستمهای حملونقل ریلی نسبت به انواع دیگر سیستمهای حملونقل فضای كمتری را اشغال میكنند. مونوریل هم از این قاعده مستثنی نیست. به ویژه این كه مونوریلها روی زمین تنها به فضاهایی برای قرار گرفتن پایهها نیاز دارند.
مونوریلهای مدرنی كه از لاستیك در چرخخایشان استفاده میكنند به مراتب آرامتر و بی سرو صداتر از مونوریلهای سابق هستند.
یكی دیگر از حسنهای مونوریل ایمن بودن بالای آن است. به خاطر سیستمهای به كار رفته در طراحی مونوریل، مثل سیستمهای الكترومغناطیسی، قطارهای مونوریل هیچگاه از خط خارج نمیشوند، مگر اینكه برای ریلها مشكلی پیش بیاید.
اما همین حسنها خود سبب برخی عیبها هم میشوند. قطارهای مونوریل نمیتوانند روی هیچ خط ریلی دیگری حركت كنند، در نتیجه سرویسده یبه مونوریل با كمك خطهای موجود ریلی غیرممكن است.
در موارد اضطراری مسافران مونوریل نمیتوانند با سرعت از محوطه دور شوند یا حتی از آن خارج شوند، چون مونوریل بالاتر از سطح زمین ساخته میشود و فضای كافی برای فرار وجود ندارد. گاهی اوقات مسافران باید تا رسیدن قطار بعدی یا آتشنشانان منتظر باشند.
در برخی خطوط مدرن مونوریل این مشكل را با ساختن راههای فرار حل كردهاند اما مشكل همچنان در فاصله پلههای فرار باقی است. قطارهای معلق هم این مشكل را با همراه كردن یك ایركرافت aircraft تخلیه با مونوریل حل كردهاند. با این حال كارشناسان معتقدند هیچیك از این راهحلها اساسی نیست.
آخرين بروز رسانی در ۱۳۹۰/۱۱/۲۲ ساعت ۲۱:۰۸:۵۵
