تین نیوز: در کمتر از نیم قرن پس از ظهور پدیده ایی به نام "کانتینر" و در پی آن، ترکیب مدهای مختلف حمل و نقل، امروزه شاهد افزایش روزافزون حجم کالاهای مبادله شده توسط کانتینر در سه مدل دریایی، ریلی و جاده ای هستیم. برای بیان نرخ رشد این صنعت، کافی است به آمار کل کالاهای حمل شده به وسیله کشتی های کانتینربر مراجعه شود که 170 میلیون TEU در سال 2009 میلادی بوده است و پیش بینی می شود که به میزان 360 میلیون TEU در سال 2020 برسد. افزایش تقاضا برای به کارگیری کانتینر جهت حمل و نقل کالا، شرکت های کشتیرانی را به سوی استفاده از کشتی هایی با ظرفیت هر چه بالاتر حمل کانتینر سوق داده است؛ به طوری که در تابستان گذشته، شاهد پهلوگیری بزرگ ترین کشتی کانتینربر دنیا با ظرفیت 14000 TEU در بندر شهید رجایی بوده ایم.
با این وجود در خشکی، سرعت پیشرفت تسهیلات، امکانات و تکنولوژی های موجود در بنادر و خطوط حمل و نقل جاده ای و ریلی، به هیچ عنوان مطابق با رشد سریع ظرفیت کشتی ها و ناوگان کانتینر بر خطوط کشتیرانی نبوده است. این موضوع به نوبه خود منجر به بروز مشکلاتی همچون تاخیر در زمان تخلیه و بارگیری کامیون ها به علت ترافیک سنگین در نبادر، انباشتگی کانتینرها در بنادر، تداخل امور ترخیص و گمرک با عملیات بندری که باعث طولانی شدن مدت زمان لازم برای فرآیند ازسال کالا و نبود فضای کافی در بنادر جهت انبار کردن موقت کالا شده است. دشواری های فوق، در کنار مسائل زیست محیطی ناشی از رفت و آمد کامیون ها در شهرهای بندری و ترافیک شدید موجود در این شهرها، از جمله مشکلات عمده پیش روی صنعت حمل و نقل کانتینری به شمار می روند.
گستره جغرافیایی وسیع ایران و فاصله زیادی که اکثر شهرهای کشور با بنادر ساحلی دارند، مشکلات زیادی را برای صادر کنندگان و وارد کنندگان کالا به وجود آورده است و هزینه بالای حمل و نقل جاده ای باعث افزایش قیمت تمام شده برای محصولات داخل کشور می شود که این امر، قدرت رقابت را برای تولید کنندگان داخلی نسبت به رقبای خارجی کاهش داده است. در کنار این مساله، ما شاهد ترافیک سنگین در شهرهای بندری کشور، هم چون بندر انزلی که ناشی از حرکت کامیون ها است، می باشیم.
دو راه کار عمده جهت کاهش و یا برطرف کردن مشکلات فوق، وجود دارد:
در حالت اول، می توان با ارتقای سطح فن آوری، گسترش فضا و تجهیزات بندری و به کارگیری سیستم اطلاعاتی قوی، مشکلاتی هم چون زمان زیاد تخلیه و بارگیری و کمبود فضا برای انبار کردن کالا را بهبود بخشید. اما این راه حال، دشواری های عمده مربوط به تراکم و ترافیک کامیون ها در شهرهای بندری را نه تنها برطرف نساخته، بلکه آن را گسترش نیز می دهد، به این ترتیب، ایده ساخت بنادر کانتینری خشک، به عنوان راه حل دوم جهت کاهش ترافیک شهرهای بندری و انتقال بخشی از فعالیت های بندر به مناطق دورتر از دریا، بنادر خشک، شکل گرفت.
آشنایی کامل با اصول ساخت بنادر کانتینری خشک، می تواند باعث بروز راه های مختلف جهت انتقال حجم عظیمی از کالا از حمل و نقل جاده ای به حمل و نقل ریلی شود که خود، باعث صرفه جویی در مصرف انرژی، کاهش آلودگی های زیست محیطی، کاهش ترافیک شهرهای ساحلی، افزایش کارآیی بنادر در جابه جایی کالا و تسهیل فرآیند لجستیک برای صادر کنندگان و وارد کنندگان کالا می شود.
هدف اصلی این مقاله، معرفی انواع بنادر کانتینری خشک و بیان معایب، مزایا و کاربردهای هر کدام است. در هر بخش، معایب و مزایای این بنادر از دیدگاه تمامی کسانی که در فرآیند لجستیک مشارکت دارند، از جمله اپراتورهای جاده ایی و ریلی، خطوط کشتیرانی، ارسال کنندگان کالا و مقامات محلی، بررسی خواهد شد.
جهت دریافت فایل ماهنامه بندر و دریا و مطالعه ادامه این مطلب به آدرس http://tinn.ir/vdch-mnz.23nmzdftt2.html و یا سایت سازمان بنادر و دریانوردی/ انتشارات/ ماهنامه بندر و دریا، شماره 34 مراجعه و فایل مربوطه را دانلود نمائید.
علی رضا کاظمی آسیابر، دانشجوی کارشناسی ارشد حمل و نقل دریایی، دانشگاه دریانوردی و علوم دریایی چابهار
امین محمدی، دانشجوی کارشناسی ارشد حمل و نقل دریایی، دانشگاه دریانوردی و علوم دریایی چابهار
آخرين بروز رسانی در ۱۳۹۰/۱۱/۲۱ ساعت ۲۳:۵۷:۲۹
