تین نیوز: لرد كرزن در آخرین خطهای مقالهاش درباره خط آهن ایران و كشورهای همسایه به این موضوع اعتراف میكند كه ایران به لحاظ جغرافیایی در موقعیت ممتازی قرار دارد و توسعه راهآهن میتواند این سرزمین را به لحاظ اقتصادی در مسیر رشد قرار دهد و یادآور میشود كه روزی ایران به راهآهن سراسری دست مییابد.
خط آهن باركشی آسیای صغیر- اگر طرح راهآهنی كه در فوق شرح دادم به صورت واقع درآید و با مدیترانه و بدان وسیله هم با اروپا ارتباط یابد به احتمال قوی به جای اینكه بندر جداگانهای در سوریه گوشهای از ساحل مدیترانه ساخته شود با سیستم خط آهنی كه فعلا در آسیای صغیر هست، متصل خواهد شد. در حال حاضر سه سیستم راهآهن در آسیای صغیر هست یكی از اسكوتاری مقابل اسلامبول تا ایسمید كه در پنجاه و شش میلی است و این روزها دارند آن را تا آنكارا در قلب تركیه توسعه میدهند. دیگری از ازمیر تا دینر كه در 230 میلی داخل تركیه است. سومی خط آهن كوتاهی است با چهل میل طول كه بندر مرسینه نزدیك تا رسوس در سلوكیه را با عدانه مربوط میسازد.
اشكالات فنی ساختمان راهآهن در سرزمین كوهستانی مثل آسیای صغیر و همچنین مشكلاتی كه ناشی از معایب دستگاه اداری حكومت عثمانی است، متعدد است و به هر حال عایدات تجارتی آن به احتمال قوی محدود میباشد، اما میتوان استنباط كرد كه دو خط اولی روزی به هم خواهد پیوست یا آنكه خط دومی یك روز با راهآهن ایران كه شرحش را بیان كردهام اتصال خواهد یافت. در این صورت راه خشكی تا هند را شاید اوریان اكسپرس برعهده خواهد گرفت و آن از كاله به قسطنطنیه و ارتباطی هم با راهآهن آسیای صغیر كه در سمت دیگر بوسفور است، حاصل خواهد كرد. در آیندهای دور راه آهن ارتباطی دیگری با خط آهن سوریه امكانپذیر خواهد بود، اما تمام این نقشهها مربوط به آیندهای آن قدر دور است كه در عمر من تحقق آن مقدور نخواهد شد و شاید هم اصلا قابل تحقق نباشد و این پیشبینی هم در واقع مبتنی بر حدس و گمان است.
راه آهن مصر و عربستان- میگویند راهآهن دیگری هم از طریق خشكی تا هندوستان پیشنهاد شده است و آن خطی است كه از پرت سعید در دهانه كانال سوئز شروع و از میان عربستان به نقطهای در كرانه خلیج فارس منتهی میشود.
به نظر من چنین نقشهای همه معایب راهآهن جلگه فرات را چند برابر دارد، بدون اینكه هیچگونه مزیتی داشته باشد. فرزندان اسرائیل چهل سال در بیغولههای آن حدود سرگردان بودند، ولی من برای عناصری كه به خیال چنین طرحی افتادهاند روزگار ناگوارتری پیشبینی میكنم.
نتیجه- من طرحهای متعددی را كه برای راهآهن بین مدیترانه و هندوستان شده است در اینجا شرح دادهام، از آن جهت كه هر قسم نقشهای كه در این زمینه عملی شود ایران به واسطه وضع جغرافیایی خود نقش عمدهای در آن خواهد داشت و همچنین با آیندهای كه ایران از لحاظ خطوط آهن در پیش دارد مالا اهمیت آن به جنبه محلی محدود نخواهد ماند. گرچه حالا وضع كارها بدین منوال است كه شرح دادهام، اما به آنكه ایران هنوز به كلی عقب مانده است، امكان یك تكان ناگهانی یا توجه و علاقهای ناشی از اقدام او به منظور پیشرفتهای آینده در میان است و از این رو به درجه اعلی مطلوب است كه راجع به سیاست خطآهن این كشور نظری اتخاذ گردد كه شامل همه قسم امكانات باشد.
هنگام سیر و بررسی خود درباره نواحی مرزی ایران به نحو اجمال عملیترین نقشههایی كه تاكنون از فكر عناصری كه خیرخواه به شمار میروند، خواه برای صلاح ایران یا چنانكه بیشتر محتمل است محض خاطر خودشان، تراوش كرده است، خاطرنشان ساختهام، وضع عقب افتاده و درمانده آن سرزمین و فقدان امنیت در پارهای از نواحی آن و مخالفت روسیه و بالاتر از همه فقدان حس وطن دوستی یا شهامت كار در دستگاه حكومت ایران موانعی است كه پیشرفت، حتی امیدبخشترین نقشههای مزبور، بیتلاش و مبارزه مقدور نخواهد بود. ممكن است آن دولت یا اجرای كارها را به تاخیر اندازد یا پرداختهای مربوط به این كار را دچار تعویق سازد، با وجود این محضورات، فكر ساختمان راهآهن در ایران اگر كنایهای مجاز باشد، میتوان گفت كه پا در هوا است.
این اقدام از دفتر سیاستمداران تا میز مقاطعهكاران و كارگاه مهندسان فاصله چندانی ندارد. در اینكه یك سرزمین واجد سابقه تمدنی عالی قادر باشد كه برای همیشه از پیدایش ممتازترین اثر تمدن جدید و بالاترین عامل نفوذ آن جلوگیری كند، ظاهرا كاری دور از امكان به نظر میرسد. در روزگاری كه حتی چین خطآهن كوتاهی ساخته است و در نظر دارد راهآهن باركش چند صدمیلی ایجاد كند قلمرو شهریاری كه خود سه بار اروپا را به وسیله خطآهن سیر كرده است ممكن نیست از كاروان ترقی باز ماند. از لحاظ ایران همان اندازه غیرمقدور است كه از این اقدام خودداری كند كه ژاپن بخواهد به كیش و آیین كهن خویش پایبند بماند كه از دیرباز ایمان نسبت به آن را از دست داده است و با مقاصد فكری و اخلاقی او منافات دارد. به هر حال دیر یا زود كار كاروان و چاپار در ایران لنگ خواهد شد، به همان كیفیتی كه دین بودایی هم در سرزمین ژاپن آینده روشنی ندارد. شاید در این قرن نباشد، اما پیش از آنكه قرن آینده طی شود كشوری كه در حال حاضر فقط یك رشته راهآهن ناچیز دارد، صفحاتی چند از راهنمای مسافرتی جهانی با خط آهن را به خود اختصاص خواهد داد.
آخرين بروز رسانی در ۱۳۹۰/۱۱/۲۳ ساعت ۱۰:۱۴:۱۸
