تين نيوز: صنایع ریلی كشور با وجود توانمندی ها و ظرفیت های پیدا و پنهان خود با مشكلاتی رو به رو هستند كه رفع آنها در ارتقای شبكه حمل و نقل ریلی كه به عنوان مهمترین اهداف توسعه ای كشور مطرح است، موثر خواهد بود. گفت و گو با مدیران این صنعت و اعضای هیات مدیره انجمن صنایع ریلی نه تنها موجب روشن شدن زوایای پنهان مشكلاتی شده كه این صنایع با آن دست و پنجه نرم می كنند بلكه راهكارهای مناسبی نیز برای رفع این مشكلات ارایه می دهد كه می تواند مورد توجه متولیان قرار گیرد. ناصر صوفی مدیر عامل شركت صنایع ریلی ایران خودرو( ایریكو) در این گفت و گو ضمن بیان مشكلات این صنعت راهكارهایی نیز برای رفع این مشكلات پیشنهاد داده است كه از جمله آن ضابطه مند شدن حضور شركت های فعال این بخش در مناقصه ها است. * جناب آقای صوفی به نظر شما انجمن صنایع ریلی به عنوان یک تشکل صنفی چه اهدافی را باید دنبال کند؟
صنایع ریلی در کشور ما، صنایع مختلفی هستند که با توجه به اهداف توسعه ای كشور در این بخش، از بازار مناسبی برخوردارند. این صنایع نیاز به تشکلی داشتند که مشکلات صنایع و بهره برداران را شناسایی و حل کند. هیچ صنعت گری در بخش ریلی نیست که در تمام شقوق حمل و نقل برون و درون شهری و باری تخصص داشته باشد. این که هر شرکتی در زمینه تخصص خودش فعالیت کند و مرزهایی بین تولید کنندگان وجود داشته باشد یک اصل است که باید از طریق این تشکل صنفی دنبال شود. همچنین این تشکل باید با تلاش در جهت تغییر قوانین و مقررات دست و پاگیر شرایط را برای تولید بهتر این صنایع فراهم کند.
البته انجمن صنایع ریلی در حال حاضر بیشتر پیگیر اصلاح قوانین و مقررات موجود از جمله افزایش تعرفه واردات است تا با این کار مانع از ورود برخی محصولات مشابه از خارج از کشور شود و نیاز این بخش از داخل کشور تامین شود و هنوز موضوع خط کشیدن ها و ضابطه مند كردن در زمینه ورود شرکت ها به حوزه تخصصی یکدیگر مطرح نیست.
* چرا معتقد به این خط کشی هستید: اگر بخواهیم هر فعالیتی را از نظر تکنولوژی با یکدیگر مقایسه کنیم کاملا روشن است که تکنولوژی ساخت یک لکوموتیو با منوریل و واگن باری و . . متفاوت است. هر یک از این تولیدات نیازمند تکنولوژی مخصوص به خود بوده و بسیار بعید است که یک سازنده تمام این تکنولوژی ها را باهم و یکجا داشته باشد. حتی شرکت های خارجی نیز به این مسایل پایبندند و در مناقصات در همه زمینه ها شرکت نمی کنند و به جای این که برای هر مناقصه به دنبال یک تکنولوژی جدید باشند، تکنولوژی خود را در زمینه ای که فعال هستند ارتقا می دهند. ماموریت هر شرکت و سیاست راه اندازی آنها خاص و با دیگر شرکت ها فرق می کند بنابراین این یک اشتباه مسلم است که همه شرکت ها در هر مناقصه ای حضور داشته باشند.
* در صحبت های خود یکی از مواردی که انجمن باید پیگیری کند را انجام این خط کشی ها دانستید و گفتید انجمن هنوز به این مقوله وارد نشده است.چرا؟ انجمن صنایع ریلی، انجمن جوانی است و سابقه چندانی ندارد اما در همین مدت کوتاه فعالیت های خوبی انجام داده و در زمینه اصلاح تعرفه واردات سنگ بنای خوبی را بنیان نهاده است و باید به این کار ادامه دهد. اما به هر حال مشکلات زیاد است و شاید رفع این مشکلات بیشتر در اولویت باشد.
* مهمترین مشکلات این بخش کدام است؟
یکی از مهمترین مشکلات، مشکل مالی است. پروسه ساخت در صنایع ریلی پروسه طولانی است از زمانی که یك تولید كننده سفارش می گیرد تا زمانی كه محصول ساخته شده، به سفارش دهنده تحویل داده می شود چند سال زمان صرف می شود. در این چند سال شرکت ها دست خوش تغییرات زیادی از نظر قیمت ها در سطح ایران و جهان می شوند. هر چند در دنیا تورم حساب شده است اما در ایران تورم عدد ثابتی نیست تا شرکت ها بتوانند در ابتدای قرارداد آن را پیش بینی کنند. بنابراین در چند سالی که از زمان سفارش کار تا تحویل می گذرد، افزایش عجیبی در قیمت ها رخ می دهد که گریبان گیر سازندگان خواهد شد. در چنین شرایطی باید سیستم بیمه ای برای بیمه کردن قیمت ها وجود داشته باشد که متاسفانه این امکان در کشور ما فراهم نیست و همه چیز بردوش صنعت گر است. اما نباید این موضوع را نیز فراموش کرد که اگر سازندگان در ابتدای مناقصه نرخ تورم را در نظر بگیرند، با توجه به قیمت های مناقصه برنده آن نخواهند بود. بنابراین پیشنهاد من در این زمینه آن است که قیمت ها بیمه شود.
مشکل دیگر میزان و نحوه پیش پرداخت ها است كه برای سازندگان مطلوب نیست. صنعت گر برای این که توانایی ساخت داشته باشد باید مواد اولیه، تکنولوژی و تجهیزات را خریداری کند كه این كار با 15 درصد پیش پرداخت بسیار منافات دارد. من به نحوه پرداخت ها اعتراض دارم. از ابتدا نیز پرداخت ها منطقی و درست نبوده و دست و پای سازنده را می بندد.
هیچ بانکی هم به سازندگان تسهیلات نمی دهد و سازنده را به سمت تولید و ساخت هول نمی دهد.
*برای حل این مشکل چه پیشنهادی دارید: در دنیا بانک ها سقف اعتباری برای تولید کنندگان در نظر می گیرند و در آن سقف نقدینگی را با سود پایین تامین می کنند مثل فاینانس. یعنی بانک های داخلی فاینانس و نقدینگی سازندگان را تامین می کنند و به صورت اقساطی باز پس می گیرند.
*بهتر است به بحث مشکلات صنایع ریلی برگردیم. تضامین مشکل بعدی سازندگان و تولید کنندگان است. تولید کنندگان برای این که بتوانند در یک مناقصه برنده شوند باید بتوانند ضمانتنامه ای با رقم بالا بگیرند كه این ضمانتنامه مدت ها در گیر مناقصه است.برای پیش پرداخت و برای برای حس انجام کار این ضمانتنامه لازم است. تهیه این ضمانتنامه به غیر از دوندگی هایش هزینه هم دارد. یعنی باید 10 درصد ضمانتنامه سپرده شود.
بر این اساس تمام تولید کنندگان چندین میلیارد از بابت گرفتن پیش پرداخت قرارداد ها در بانک ها سپرده گذاری می کنند، مثلا شرکت ما 6 میلیارد تومان از بابت گرفتن ضمانتنامه سپرده گذاری كرده است.
بدین شکل بخشی از نقدینگی شرکت ها از آنها کنده شده و از سیستم بیرون می رود و در شرایطی که کمبود نقدینگی یکی از مهمترین مشکلات صنایع است این سپرده گذاری نیز مزید بر علت شده و مشکلات را دوچندان می کند.
* در این زمینه انجمن صنایع ریلی چه اقدامی می تواندانجام دهد؟
انجمن باید به دنبال این باشد که سازندگان بتوانند خود قرارداد را پشتوانه گرفتن ضمانتنامه ها کنند و سپرده گذاری نکنند. اگر این اتفاق بیافتد کمک بزرگی به صنایع شده است.
* در زمینه پیش پرداخت ها چه باید کرد؟
باید بهره برداران در بانک مرکزی این مشکل را حل کنند و با بانک ها صحبت کنند تا قوانین و مقررات تغییر کند. اگر هم امکان تغییر قوانین و مقررات نیست انتظار می رود بانک ها همانطور که گفتم از طریق فاینانس داخلی نسبت به تامین نقدینگی سازندگان اقدام کنند.
*رویكرد در بخش صنایع ریلی به سمت خرید از خارج است و دلیل آن هم ارزان تر بودن محصولات وارداتی است. نظر شما در این مورد چیست؟
انتظار از سازندگان داخلی از نظر كاهش قیمت زیاد است. نباید این گونه انگاشت که قیمت تجهیزات داخلی در بخش ریلی نصف قیمت خارجی آن باشد. این انتظار درست نیست، تولید کننده ای که تجهیزاتش را از خارج وارد می کند چگونه می تواند هزینه ها را کاهش دهد. برای تولید كنندگان داخلی فقط در بخش نیروی انسانی امکان کم کردن هزینه ها وجود داد. بنابراین انتظار از سازندگان داخلی باید رسیدن به کیفیت مناسب و نزدیک شدن به قیمت نوع خارجی باشد.این دیدگاه که قیمت ها خیلی متفاوت باشد موجب می شود تولیدكنندگان به سطح کیفی مورد نیاز نرسند.
همان طور كه می دانید صنایع ریلی از نظر استانداردها متفاوت از بقیه شقوق حمل و نقل است، در این بخش استاندرادها بسیار بالاست و از دستورالعمل UIC استفاده می شود که این دستورالعمل سطح بسیار بالاتری نسبت به استاندرادهای رایج دارد. ما نمی توانیم در راه آهن و مترو حداقل ها را لحاظ کنیم زیرا سطح تکنولوژی این بخش خیلی بالاتر از استاندرادهاست.
* ارزیابی شما از بازار صنایع ریلی کشورچیست؟
صنایع ریلی کشور چند شرکت با یک بازار وسیع هستند. اما این که آنها چگونه تولید کنند و در این بازار حضور داشته باشند مهم است.
در این بازار می توان قیمت ارایه خدمات را در که برای سازندگان به صرفه باشد، در نظر گرفت.
اما الان در مناقصه ها برای برنده شدن حداقل قیمت ها داده می شود. اما این که قیمت ها این قدر پایین باشد به ضرر صنایع فعال در این بخش اعم از واگن و تجهیزات است.
بنابراین می توان گفت رقابت منطقی از بابت شرکت در مناقصه ها در بین این صنایع وجود ندارد و تمام تلاش شرکت ها این است که حاشیه سود را طوری ببینند که بتوانند برنده مناقصه باشند.
اگر در ارایه قیمت ها منطقی تر عمل شود شانس برای سود بیشتر برای محصولات داخلی بیشتر می شود.
من فکر می کنم جایگاه سازندگان جایگاه بدی نیست.برای مثال شرکت صنایع ریلی ایران خودرو که اول دی ماه یک ساله شد 535 میلیارد ریال هزینه کرده است و هرسرمایه گذاری که اینقدر سرمایه گذاری کند، توقع سود منطقی دارد اما در ارایه قیمت ها در مناقصه ها حاشیه سودمنطقی و متناسب با این سرمایه گذاری نیست.اگر این مورد رعایت شود که شرکت ها قیمت منطقی بدهند و هر شرکتی هم به طور تخصصی وارد مناقصه ها شود رقابت منطقی صورت می گیرد و آینده این صنعت بهتر خواهد بود.
هر شرکتی برای یک ماموریت ایجاد شده است. شرکتی که برای ساخت لکوموتیو تاسیس شده است و بعد وارد مسایل دیگر می شود نباید انتظار داشته باشد که ظرف مدت کوتاهی به تمام قیمت ها و تکنولوژی آن دست یابد و البته این كار باعث ضعف شرکت هایی خواهد شد که در این زمینه کار کرده اند و قیمت های مناسبی دارند. همان طور كه قبلا هم گفتم انجمن می تواند در این مورد کار کند و مرزبندی كنذ تا هر شركت در زمینه فعالیت خود وارد شود، شرکت ها با ماموریت تعریف شده خود وارد مناقصه ها شوند. انجمن می تواند این خط كشی راانجام دهد.
نکته دیگری که صنعت گران باید در آن دقت کنند بحث ظرفیت کارخانه تحت مدیریت شان است. وقتی ظرفیت کارخانه ای 50 واگن است پروژه 400 واگنی را بگیرد ظرف دوسال بخواهد جواب بدهدباید سرمایه گذاری بزرگی بکند که به آن ظرفیت برسد، این جا این پرسش مطرح است كه انجام این كار به صرفه است؟
بنابراین قراردادها باید متناسب با ظرفیت، تکنولوژی و ماموریت شرکت باشد و این خط کشی ها را انجمن می تواند انجام دهد.
* انتظار شما از متولیان این بخش چیست؟ نخستین و مهمترین انتظار ما این است كه بهره برداران این صنعت برنامه منظمی برای نیازهایشان داشته باشند. اگر چه در یک حدی در این زمینه برنامه ریزی کرده اند که مثلا ظرف 10 سال آینده به چه میزان واگن نیاز داریم.
اما باید به طور كامل و دقیق آن چه را كه نیاز دارند، برآورد کنند و سازندگان نیز از این نیاز آگاه باشند. لازمه انجام سرمایه گذاری لازم برای پاسخگویی به نیاز بهره برداران آگاهی از برنامه های آنها است. اگر برنامه باشد می توان ظرفیت سازی کرد. البته در این زمینه غیر از سرمایه گذاری بحث زمان هم مهم است. اگر بهره برداران نیازهایشان را مشخص و بودجه را اعلام کنند، تولید كنندگان متناسب با نیاز و بودجه آنها سرمایه گذاری و برای رسیدن به این ظرفیت برنامه ریزی می کنند. در حال حاضر مشاهده می شود كه تعداد سازندگان در بخش ریلی زیاد نیست اما همه می گویند ظرفیت مان پر نیست.
در چنین شرایطی اگر یك شرکت دیگر بخواهد در این صنعت وارد شود چه کسی می تواند تا زمانی که شناختی از نیازها وجود نداشته باشد بگوید این شرکت باید بیاد و مجوز بگیرد یا خیر؟ یا این كه تا چند سال با این تعداد شرکت نیازهای کشور برطرف می شود؟در حال حاضر مردم با شرایط فعلی مترو و راه آهن تحت فشار هستند. 100 میلیون متقاضی سفر با قطار داریم اما به نیاز 26 میلیون نفر پاسخ می دهیم. این در حالی است كه اگر بتوانیم مردم را از طریق حمل و نقل ریلی جا به جا کنیم سالیانه تعداد زیادی از کشته شدگان جاده ای کم می شود. بنابراین شناخت نیاز ها در اولویت اساسی قرا دارد.
* این که اعضای انجمن به جای منافع گروهی منافع خودشان را می بینند تا چه حد با اهداف تشكیل این انجمن همخوانی دارد؟
طبیعتا وقتی ما وارد مناقصه می شویم رقبای ما در مناقصه ها همین اعضای انجمن هستند، اگر بحث خط کشی ها انجام شود و هر کس در حوزه رقابتی خودش وارد شود، رقابت منطقی خواهد شد در غیر این صورت مسلما هر شركت به منافع خودش فكر می كند و این كاملا منطقی است.
آخرين بروز رسانی در ۱۳۹۰/۱۱/۲۰ ساعت ۲۱:۳۲:۲۰
