تین نیوز: مدیركل دفتر اقتصادی و سرمایهگذاری راهآهن با بیان اینكه هدف برنامه پنجم مبنی بر واگذاری كلیه شركتهای راه آهن به بخش خصوصی محقق نشد، خاطرنشان كرد: عدم واگذاری مدیریت ترافیك به بخش خصوصی یكی از مشكلات عمده این بخش است اما مصوبه این امر كه در افزایش بهرهوری خطوط موثر است طی سه ماه اخیر ابلاغ، اما هنوز عملی نشده است.
حسین عاشوری ـ مدیركل دفتر اقتصادی و سرمایهگذاری راهآهن جمهوری اسلامی ایران اظهار كرد: 12 شركت اقماری راه آهن طبق برنامه باید در سال جاری به بخش خصوصی واگذار شوند.
مدیركل دفتر اقتصادی و سرمایهگذاری راهآهن ادامه داد: براساس هماهنگی با سازمان خصوصی مبنی بر واگذاری 12 شركت در سال جاری، تنها 7 شركت در سال جاری واگذار و مابقی به سال آینده موكول میشود.
وی با بیان اینكه تاكنون دو شركت واگذار و ارزیابی سهام پنج شركت نیز انجام شده است، افزود: تصمیم گیری درباره وضعیت دو شركت فولاد ریل و سمند ریل بهزودی انجام و تكلیف سایر شركتها برای فروش طی هفتههای آتی مشخص میشود.
مدیركل دفتر اقتصادی و سرمایهگذاری راه آهن افزود: در مجموع عملیات ارزیابی 7شركت تا پایان سال جاری انجام میشود اما واگذاری این شركتها به سال آینده موكول میشود.
عاشوری در باره برنامه واگذاریها در سال گذشته گفت: در برنامه سال گذشته بر آغاز واگذاریها تاكید شده بود و عملیات واگذاری شركت مترا كه در سال جاری واگذار شد، از سال گذشته شروع شده بود.
مدیركل دفتر اقتصادی و سرمایهگذاری راه آهن در پاسخ به اینكه سالانه چه تعداد از شركتهای راه آهن باید به بخش خصوصی واگذار شوند؟ تصریح كرد: فاقد مصوبه برای یك سال مشخص هستیم اما در برنامه چهارم مصوبه و همچنین در تبصره بودجه سال 88 ذكر شده بود كه شركتها به فروش برسند.
وی با اشاره به اینكه بنا به قانون برنامه چهارم تا پایان این برنامه باید كلیه شركتها واگذار میشدند، خاطرنشان كرد: این هدف برنامه چهارم محقق نشد.
واگذاری 100درصد واگنهای باری تا پایان سالعاشوری افزود: با توجه به اینكه راه آهن سرمایه بر و هزینههای سرمایهگذاری در آن بالا است، طی سالهای گذشته استقبال سرمایهگذاران از این بخش كم بوده است اما طی چهار سال اخیر شاهد حضور خوب بخش خصوصی در راه آهن بودیم و تاكنون 80 درصد ناوگان باری و 40 درصد ناوگان مسافری را به بخش خصوصی واگذار كردهایم.
مدیركل دفتر اقتصادی سرمایهگذاری راه آهن اظهار كرد: مزایده واگذاری سایر واگنهای باری كه حدود 3800 دستگاه است تا پایان سال جاری برگزار می شود به عبارت دیگر تا پایان سال جاری 100 درصد ناوگان باری واگذار میشود.
واگذاری رجا در سال آیندهوی با اشاره به اینكه ناوگان مسافری و شركت قطارهای مسافری رجا در سال آینده واگذار میشوند، تصریح كرد: با توجه به حجم بالای شركتهایی كه بایستی واگذار میشدند، واگذاری بخشی از این شركتها از جمله رجا به سال آینده موكول شد.
واگذاری از طریق مزایده موفقیتآمیزتر استمدیركل دفتر اقتصادی و سرمایهگذاری راه آهن درپاسخ به این سوال كه شركتهای راه آهن از طریق بورس واگذار میشوند یا برگزاری مناقصه؟ خاطرنشان كرد: شركت خدمات مهندسی ساخت و تاسیسات (بالاست) تنها شركت حوزه راهآهن است كه واگذاری آن از طریق بورس انجام شد اما به طور كلی موفقیت و عدم موفقیت واگذاری شركتهای راه آهن قابل پیشبینی نیست زیرا رویكرد بازار در زمانهای مختلف متفاوت است به طوری كه در برخی زمانها استقبال از بورس بیشتر است و برخی مواقع خرید از طریق مزایده و به صورت یكجا؛ اما به نظر میرسد واگذاری از طریق مزایده موفقتر باشد.
در خصوصی سازی حمل و نقل ریلی، معمولا زیرساختها در اختیار دولتها باقی میماندعاشوری تصریح كرد: در دنیا، 16 كشور خصوصی سازی را انجام دادهاند و در برخی كشورها مانند آمریكا اساس و پایه راهآهن از ابتدا خصوصی بوده است همچنین بسیاری از كشورهای اروپایی طی 20 ـ 30 سال اخیر برای واگذاری به بخش خصوصی اقدام كردهاند و عموما زیربناها را دولتی نگه داشته و بهرهبرداری ناوگان را خصوصی كردهاند.
مدیركل دفتر اقتصادی و سرمایهگذاری راه آهن خاطرنشان كرد: به جز آمریكا كشور ژاپن نیز علاوه بر ناوگان، زیربنا را نیز به بخش خصوصی واگذار كرده اما سایر كشورها زیربناها را دولتی نگه داشته و مدیریت ترافیك و بهرهبرداری از ناوگان را خصوصی كردهاند.
وی درباره استفاده از تجربیات سایر كشورها برای خصوصی سازی گفت: برای تدوین برنامه خصوصی سازی، با بررسی این امر در سایر كشورها لایحهای به مجلس ارائه كردیم كه مجلس آن را با عنوان قانون دسترسی آزاد به شبكه حمل و نقل ریلی تصویب كرد.
عدم واگذاری مدیریت ترافیك به بخش خصوصی یكی از مشكلات استعاشوری درباره بزرگترین چالش پیشروی بخش خصوصی در حوزه ریلی، تصریح كرد: عدم واگذاری مدیریت ترافیك به بخش خصوصی یكی از مشكلات است اما مصوبه این امر كه در افزایش بهرهوری خطوط موثر خواهد بود طی سه ماه اخیر ابلاغ، اما هنوز عملی نشده است.
مدیركل دفتر اقتصادی و سرمایهگذاری راه آهن گفت: همچنین به دنبال دخالت بخش خصوصی در مدیریت ترافیك هستیم تا با این امر بخش خصوصی را در راه آهن بیشتر دخالت دهیم.
وی با بیان اینكه در ابتدای راه هستیم، اضافه كرد: شاید دو یا سه سال دیگر پس از واگذاری مدیریت ترافیك به بخش خصوصی مشكل حل شود.
عاشوری با بیان اینكه روزانه حدود 90 قطار به صورت رفت و برگشت در مسیر تهران ـ مشهد حركت میكنند، گفت: اگر مدیریت ترافیك را به بخش خصوصی واگذار كنیم، به ازای افزایش قطارها به این مسیر، سودی را به بخش خصوصی اختصاص می دهیم.
بهرغم توزیع بخشی از منابع مالی راهآهن در بانكها، تسهیلات پرداخت نمیشودوی به تسهیلات بانكی به عنوان مشكل دیگر اشاره و خاطرنشان كرد: به رغم اینكه بخشی از منابع مالی راه آهن برای پرداخت تسهیلات در بانكها توزیع شده دو سال است كه بانكها تسهیلات پرداخت نمیكنند.
مدیركل دفتر اقتصادی و سرمایه گذاری راه آهن با بیان اینكه راه اندازی مجدد پرداخت تسهیلات در توسعه راه آهن موثر خواهد بود، تصریح كرد: یكی از مسائلی كه در فرآیند خصوصی سازی با آن روبرو هستیم این است كه مجبوریم ناوگان موجود را واگذار میكنیم در صورتی علاوه بر ناوگان موجود نیاز به ناوگان جدید نیز مشهود است و به دلیل توقف روند پرداخت تسهیلات، خرید ناوگان جدید متوقف شده است.
عاشوری عدم پرداخت تسهیلات و بالا بودن هزینهها را از گلههای بخش خصوصی عنوان و اظهار كرد: در حال حاضر در جابه جایی كالا توسط بخش خصوصی، تنها 20 درصد درآمد نصیب بخش خصوصی می شود و مابقی به راه آهن تعلق میگیرد.
مدیركل دفتر اقتصادی و سرمایهگذاری راه آهن در ادامه اظهار كرد: دلیل این امر این است كه نگهداری خطوط و در اختیار قرار دادن لوكوموتیو برعهده راه آهن است اما به دنبال آن هستیم تا بخش خصوصی را تشویق كنیم تا به منظور صرفهجویی در هزینه لوكوموتیوها را خودشان تامین كند.
تحقق اهداف سال 90 در سال 93 در صورت تامین بودجهوی اضافه كرد: بر اساس لایحه مدیریت سوخت كه در سال 86 تدوین شده بنا شد در سال 90 به 30 درصد سهم بار و 18 درصد سهم مسافری برسیم اما به دلیل عدم تخصیص بودجهای كه در این لایحه پیشبینی شده بود در سال 90 به اهداف نمیرسیم.
عاشوری ابراز امیدواری كرد: در قالب برنامه پنجم، با افزایش درصد تحقق بودجههای مورد نیاز و تشویق بخش خصوصی برای سرمایهگذاری در سال 93 به اهداف سال 90 برسیم.
مدیركل دفتر اقتصادی و سرمایهگذاری راه آهن تصریح كرد: در لایحه مدیریت مصرف سوخت بودجه 10 هزار میلیاردی برای حمل و نقل درون شهری و برون شهری در نظر گرفته شده بود اما در عمل این بودجه تخصیص پیدا نكرد بنابراین در شرایطی كه بودجه مورد نیاز برای توسعه ناوگان اختصاص داده نشود اهداف نیز محقق نمیشود.
بهرغم وجود تجربههای ناموفق در زمینه فاینانس، برای هموار كردن مسیر تلاش میكنیموی درباره سرمایهگذاری خارجی گفت: وزارت راه در سال 88 حدود شش میلیارد دلار تفاهمنامه برای سرمایهگذاری خارجی امضا كرده است و اكنون درصدد تبدیل تفاهمنامهها به قرارداد است زیرا زمانی میتوانیم این سرمایهگذاری خارجی را داشته باشیم كه قرارداد منعقد شده باشد.
عاشوری در پاسخ به این سوال كه آیا فاینانس و استفاده از منابع خارجی امكانپذیر است؟ تصریح كرد: به رغم همه محدودیتهای موجود در بازار سرمایه، وظیفه ما تلاش برای تحقق فاینانس و هموار كردن مسیر به رغم وجود تجربههای ناموفق است.
مدیركل دفتر اقتصادی و سرمایه گذاری راه آهن گفت: فاینانس یكی از راههای تامین منابع و همچنین منابع دولتی راه دیگر است اما آنچه كه باید بیش از این دو مورد توجه قرار گیرد منابع مالی بخش خصوصی است.
بخش ریلی از كمبود منابع مالی رنج میبردعاشوری با بیان اینكه در برنامهریزی كلان باید بودجههای مورد نیاز و زمان بندی مشخص شده را مدنظر قرار دهیم، ادامه داد: در برنامههای كلان مانند سند چشمانداز و برنامههای 5 ساله، در بررسی شاخههای حمل و نقل اولویت با حمل و نقل ریلی است اما متاسفانه در زمان تخصیص بودجه این دیدگاه وجود ندارد در حالی كه راه آهن به دلیل مزیتهای زیادی كه به خود اختصاص میدهد نیاز به نگاه ملی دارد.
مدیركل دفتر اقتصادی و سرمایه گذاری راه آهن با تا كید بر اینكه حمل و نقل ریلی از كمبود منابع مالی رنج میبرد، اظهار كرد: متاسفانه منابع به خوبی تخصیص داده نمیشود و برای رفع این مشكل هدفگذاریهای بسیار مناسب و درست لازم است.
به گفته او زمانی كه قرار است سهم 8 درصدی حمل بار در حمل و نقل ریلی به 30 درصد برسد باید توجه كرد كه متناسب با هدف بودجه در نظر گرفته نشده است.
وی در ادامه افزود: مقایسه حمل و نقل ریلی و جادهای نشان میدهد كه سالانه بیش از 20 هزار نفر بر اثر تصادفات جادهای جان خود را از دست میدهند این در حالیست كه تعداد كشتههای راه آهن در سال به 100 نفر نمیرسد.
عاشوری گفت: در برخی كشورهای اروپایی هزینه هر كشته و خسارت مستقیم و غیرمستقیمی كه به جامعه وارد میشود را معادل یك میلیون یورو اعلام میكنند.
با ورود بخش خصوصی شاهد افزایش بهرهوری خواهیم بودمدیركل دفتر اقتصادی و سرمایه گذاری راه آهن با اشاره به اینكه بعد از اختصاص بودجه و حل این مشكل با مسائل نرم افزاری روبرو میشویم، خاطرنشان كرد: با ورود بخش خصوصی به این حوزه، در كنار منابع مالی، توان مدیریتی این بخش نیز وارد حوزه حمل و نقل ریلی میشود و در نتیجه شاهد افزایش بهرهوری و توسعه بیش از پیش حمل و نقل ریلی خواهیم بود.
وی به تضمین بازگشت سرمایه در مدت زمان مناسب و سهیم كردن مدیریت بخش خصوصی اشاره و اضافه كرد: بخش خصوصی تمایل ندارد سرمایهاش توسط بخش دولتی مدیریت شود بنابراین اگر اقداماتی را در جهت ایفای نقش بیشتر بخش خصوصی فراهم كنیم آنگاه مشكل منابع مالی حل میشود.
عاشوری با بیان اینكه بستر قانونی این امر فراهم است اما بستر عملیاتی هنوز مهیا نشده است، گفت: امكان افزایش بهرهوری در سازمانها وجود دارد اما به نظر می رسد روشها و راهكارهای بخش خصوصی بهتر و عملیاتیتر باشد.
تعیین گلوگاهها برای افزایش ظرفیت از وظایف راهآهن استمدیركل دفتر اقتصادی و سرمایهگذاری راهآهن در پاسخ به این سوال كه آیا برنامهای برای واگذاری زیربناها و احداث آنها به بخش خصوصی دارید؟ اظهار كرد: طبق قانون، در واگذاریها خطوط اصلی دولتی باقی میمانند اما خطوط فرعی كه توسط متقاضیان احداث میشود به بخش خصوصی واگذار میشود.
وی افزود: طبق قوانین قبلی تا سال گذشته هر فردی كه تقاضای احداث خطوط ریلی فرعی داشت باید با هزینه خود این كار را انجام میداد و سپس مالكیت را به راه آهن واگذار میكرد اما بنا به قوانین جدید بخش خصوصی متقاضی احداث خط ، با نظارت راه آهن اقدام به ساخت میكند و مالكیت در اختیار خودش باقی میماند.
عاشوری تصریح كرد: این قانون آذر ماه سال جاری ابلاغ شده است و یك مورد تقاضا برای احداث 60 كیلومتر خط ریلی در منطقه خوزستان مطرح شده و در مرحله بررسی كمیسیون برای احداث زیرساخت ها قرار دارد.
مدیركل دفتر اقتصادی و سرمایه گذاری راه آهن درباره دو خطه كردن خطوط ریلی خاطرنشان كرد: یكی از اقدامات راه آهن، تعیین گلوگاهها برای افزایش ظرفیت است و در این راستا پروژههای مختلفی توسط نواحی راه آهن ارائه شده كه در كمیتهای در راهآهن در حال بررسی نهایی است تا در برنامه پنجم براساس بودجه تخصیص یافته، این اقدامات انجام شود.
وی با بیان اینكه راهكارهای افزایش ظرفیت را بررسی میكنیم، افزود: امیدواریم با رفع گلوگاهها افزایش ظرفیت خطوط موجود را داشته باشیم.
عاشوری با اشاره به اینكه نوسازی و بهسازی خطوط از فعالیتهای جاری و مداوم راه آهن است، گفت: براساس اندازهگیری كه با دستگاههای مخصوص از خطوط ریلی انجام میگیرد و سپس معایب به اداره كل خط راه اهن گزارش داده می شود تا این اداره كل برای بازسازی و بهسازی اقدام كند.
به گفته او سالانه باید 400 كیلومتر از خطوط ریلی بهسازی و نوسازی شوند.
كاهش عمر ناوگان، تحقق پیدا نكردمدیركل دفتر اقتصادی و سرمایه گذاری راه آهن با اشاره به اینكه در برخی مناطق به ویژه خطوط قدیمی كه ریل و زیرساخت دارای عمر بالا هستند باید نوسازی صورت بگیرد، اظهار كرد: یكی از اهدافی كه در برنامه چهارم آمده و تحقق پیدا نكرده است، كاهش عمر ناوگان است.
وی با بیان اینكه براساس برنامه چهارم باید عمر ناوگان مسافری را به 15 سال میرساندیم، اضافه كرد: در مجموع طی برنامه چهارم در بخش باری 3 هزار و 185 دستگاه واگن جدید وارد شده است و تعداد كل ناوگان باری 22 هزار دستگاه است.
عاشوری گفت: از مجموع ناوگان باری 18500 دستگاه متعلق به راه آهن بود كه 14 هزار و 800 دستگاه واگذار شده و 3 هزار 185 دستگاه نیز توسط بخش خصوصی وارد شده است همچنین از هزار و 770 واگن مسافری تاكنون 684 دستگاه واگذار شده است و مابقی در اختیار رجا است.
معرفی بخش خصوصی برای خرید لوكوموتیو به حساب ذخیره ارزیمدیر دفتر اقتصادی و سرمایهگذاری راه آهن افزود: بخش خصوصی را برای خرید 102 دستگاه لوكوموتیو،382 واگن مسافری و هزار و 500 دستگاه واگن باری به ارزش هزار و 659 میلیون یورو برای دریافت وجه به حساب ذخیره ارزی معرفی كردهایم.
وی درباره میزان كل سرمایهگذاری در راه آهن خاطرنشان كرد: طی سالهای اخیر 3 هزار و 452 میلیارد ریال سرمایه گذاری شده اما در برنامه چهارم هدفگذاری عددی انجام نشده بود و تنها به واگذاریها اشاره شده بود.
عاشوری با بیان اینكه برای تدوین برنامه پنجم از ما عدد خواستند، گفت: در این برنامه میزان سرمایهگذاریها را به تفكیك خصوصی و دولتی اعلام كردند و طبق آن باید 39 هزار میلیارد تومان سرمایهگذاری در این حوزه انجام شود كه از این میزان 6 هزار میلیارد تومان باید توسط بخش خصوصی انجام شود.
مدیركل دفتر اقتصادی و سرمایه گذاری راه آهنبا بیان اینكه در قالب برنامه پنجم اولویتها را بازنگری میكنیم، خاطرنشان كرد: تعدادی پروژههای در حال ساخت موجود است كه تمام كردن آنها اولویت وزارت راه است.
وی با اشاره به اینكه احداث خطوط جدید باید در برنامه پنجم به تصویب برسد، افزود: در این برنامه به برقی كردن خطوط نیز اشاره شده است.