| کد خبر: 165530 |

پل ورسک سازه‌ای است که با حداقل امکانات و ملات بتونی سیمان و شن شسته و آجر ساخته شد. آهن یا هر فلز دیگری در آن به کار نرفت. در واقع با بتون مصلح ساخته نشده و آرماتوربندی ندارد، آجر را نیز برای نمای آن استفاده کردند.

تین‌نیوز | 

پل ورسک در راه آهن ایران و در اذهان مردم ایران جایگاه ویژه‌ای دارد. اثری مستحکم و ایمن، کارساز و پرثمر ، از نظر معماری زیبا و کم نظیر که با حداقل امکانات زمان خود ساخته شد،  دو سوی ایران را با ریل قطار به هم پیوند داد و بار سنگین تسلیحات نظامی، مهمات و تغذیه سربازان را در جنگ جهانی دوم به دوش کشید و سر بلند در دل کوه  به« پل پیروزی» شهرت یافت. این پل، 82 سال پیش ساخته شد و با وجود این‌که مهندس سازنده آن، تضمین داده بود که 70 سال بدون مشکل کار کند؛ هنوز در حال بهره‌برداری است.

Veresk

این پل به عنوان یکی از بزرگترین پل‌های راه‌آهن ایران که در ارتفاعات روستای ورسک(عباس‌آباد سابق) در شهرستان سوادکوه مازندران قراردارد همچنان استوار و زیبا  در ارتفاع 110 متر از کف دره، هر روز قطارها را برپشت خود به فاصله 86 متر  از یک کوه به کوه مقابل می‌رساند.

پروژه تاسیس راه آهن شمال- جنوب ایران با درخواست رضا شاه پهلوی از اردیبهشت سال 1312 با شرکت دانمارکی کامپساکس که « یورگن ساکسیلد» به عنوان مدیرعامل زیر قرارداد آن را امضا کرد، آغاز شد و 6 ساله پایان یافت. گفته می‌شود در این قرارداد ساخت راه‌آهن به طول 900 کیلومتر به ازای هر متر 1.5 گرم طلای خالص توافق شد.

سخت‌ترین قسمت احداث این خط،  کار در کوه‌های شرق مازندران بود که شیب زیادی داشت و از روستای ورسک آغاز می‌شد و تا تونل گدوک ادامه داشت. این مسیر توسط مهندسان اتریشی و سوئیسی طراحی و با نظارت آنها اجرا شد که یک منظره دیدنی را در دل طبیعت بکر و زیبای منطقه خلق کرد. «سه خط طلا». مسیری 10 کیلومتری با صعود 600 متری که به شکل سه پله  بر دامنه کوه ساخته شد و به سه خط طلا شهرت دارد.

17-3-31-21101photo_2017-03-31_21-01-04
نمای کامل از موقعیت سه خط طلا و پل ورسک

 

8b8015f4-c5f6-4203-91d0-e541e16d3148
سه پل و تونل در دل کوه که به سه خط طلا و شاهکار مهندسی راه‌آهن مشهور شد

پل ورسک را لادیسلاوس فون رابسویچ (L. Von. Robcevidc) اهل اتریش  طراحی و برای نظارت ساخت آن در همان نزدیکی در دره ورسک  با خانواده‌اش 2 سال زندگی کرد . رابسویچ (۱۸۹۳–۱۹۷۵) در مصاحبه خود با خبرنگار روزنامه اطلاعات 5 اردیبهشت سال 1315 گفته بود: «روزی که این مدل را برای احداث پل ورسک تهیه کردم مهندسان دیگر با نظر حیرت به آن نگریسته و اجرای نقشه و احداث آن را در شمار یکی از فتوحات علم مهندسی به حساب آوردند. امروز که این پل احداث گردیده همه من و رفقایم را تحسین می‌کنند و آن را در شمار بهترین پل‌های قشنگ و شاهکار مهندسی می‌دانند.» همچنین رابسویچ مسئولیت احداث تونل‌های مسیر راه‌آهن را نیز به عهده داشت و از بنیان‌گذاران روش تونل‌زنی جدید اتریشی (NATM) بود.

veresk-bridge120 1
لادیسلاوس فون رابسویچ

ساخت وساز پل ورسک در اواسط اردیبهشت ماه 1313 آغاز شد و دو سال بعد به بهره‌برداری رسید.
این پل شاهکاری است که قرینه‌سازی بسیار زیبایی د‌‌ر اجرای آن به کار گرفته شد‌‌ه است و حالتی طاق‌مانند‌‌ د‌‌ارد‌‌ که از د‌‌و طرف به کوه فشار می‌آورد‌‌ و ریل آهنی از روی سطح صاف آن عبور می‌کند‌‌. در مقایسه تکنولوژی ساخت این پل با امکانات آن زمان و حتی حال حاضر باید گفت که این پل یک اثر بی‌نظیر است. این پل د‌‌ر کشوری که مهند‌‌سی مد‌‌رن تازه د‌‌ر آن د‌‌ر حال ظهور بود‌‌ه و هست حرف‌های بسیاری برای گفتن د‌‌ارد‌‌. البته اشاره به این نکته هم ضروری است که در ایران پل‌هایی از زمان ساسانیان وجود داشته که به صورت قوسی نظیر پل ورسک ساخته شد‌‌ه بود‌‌ند‌‌. تفاوت پل‌های قد‌‌یمی ساخته شد‌‌ه د‌‌ر ایران با پل ورسک د‌‌ر این است که آنها تو‌پر و با آجر ساخته شد‌‌ه‌اند‌‌. اگر همین پل‌های قوسی‌شکل با سطح صاف که توپر بود‌‌ه‌اند‌‌ د‌‌ر نظر گرفته شود باید گفت که پل ورسک از نظر ظاهری نمونه تو‌خالی‌شد‌‌ه این پل‌هاست. به این ترتیب می‌توان نتیجه گرفت که اند‌‌یشه این کار از زمان‌های د‌‌ور د‌‌ر میان ایرانی‌ها بود‌‌ه است . حتی اگر ایوان مسجد‌‌ جامع اصفهان  هم د‌‌ر نظر گرفته شود به قوسی بزرگ مانند‌‌ د‌‌هانه پل ورسک می‌رسیم که به جای فشار آورد‌‌ن به د‌‌و طرف کوه، به د‌‌یوارها و د‌‌و گنبد‌‌ فشار می‌آورد‌‌. بنابراین فرهنگ مهند‌‌سی د‌‌ر میان ایرانیان وجود‌‌ د‌‌اشته است.

22638698_1367659580013747_1977165929603137536_n
سازه اولیه پل ورسک

سرپرستی محاسبات طراحی این پل به عهده هانس اتو ناتر (Hans Otto Nater) مهندس و ریاضیدان سوئیسی بود. او فارغ‌التحصیل دانشگاه پلی‌تکنیک زوریخ (سوئیس) بود که طراحی و انجام محاسبات پل‌های راه‌آهن سراسری ایران و نیز پل ورسک توسط گروهی از مهندسان تحت نظارت او انجام شد.

این سازه  با حداقل امکانات و ملات بتونی سیمان و شن شسته و آجر ساخته شد. آهن یا فلز دیگری در آن به کار نرفت  در واقع با بتون مصلح ساخته نشد  و آجر را نیز برای نمای آن استفاده کردند.

images
مهندسانی که روی پل مشغول به کارند

حجم پل ورسک۴۵۰۰ مترمکعب است با ۶۶ متر دهانه قوسی اصلی و ۱۱۰ متر ارتفاع از ته دره  که طول کلی پل ۸۶ متر است. هزینه ساخت آن در آن زمان، بالغ بر ۲ میلیون و ۶۰۰ هزار ریال بوده‌است.

ورسک 7
 پل ورسک در آغاز بهره‌برداری

پل ورسک در ۵ اردیبهشت سال ۱۳۱۵ گشوده شد. در زمان افتتاح پل ورسک رضاشاه شخصاً به سوادکوه رفت. گفته‌اند که درآن زمان رضا شاه  برای اطمینان از ایمنی پل، در هنگام عبور اولین قطار از روی آن دستور داد که مهندس طراح و ناظر پل «لادیسلاوس فون رابسویچ» در زیر پل بایستد تا اگر اتفاق ناگواری افتاد خود او هم به کام مرگ فرو رود.

veresk_ghatar
عبور اولین قطار از روی پل

این پل در درّه و روستای ورسک در شهرستان سوادکوه واقع است که فاصله آن با قائم‌شهر 85 کیلومتر و از تهران 180 کیلومتر است. پل ورسک دو کوه بزرگ و سخت‌گذر عباس‌آباد را به هم وصل می‌کند و ارتفاع آن از سطح دریا 2140 متر است.

پل-ورسک-2
نمای پل ورسک از ضلع جنوب غربی

 

29096144_1796667213963190_8244321876520730624_n
سازه زیر پل برای ساخت پل استفاده می‌شد که بعد از تکمیل ساخت هم باقی ماند و هم‌اکنون برای تعمیر و نگه‌داری استفاده می‌شود

ورسک از جمله پل‌های استراتژیک ایران است که توسط شرکت دانمارکی کامپساکس و با تضمین ۷۰ ساله احداث شد. این پل فقط مخصوص عبور قطار است و در حال حاضر قطارهای مسافری تهران-ساری و تهران-گرگان پس از گذشت بیش از 80 سال هر روز چندین مرتبه از روی آن می‌گذرند. همچنین قطارهای باری و سوخت نیز از روی آن عبور می‌کنند. امروزه پل ورسک علاوه بر اهمیت ویژه در صنعت حمل ونقل، از جاذبه‌های سیاحتی ایران نیز محسوب می‌شود.

08_Veresk Bridge2
پل ورسک از نمای شمالی

پل ورسک در سال 1356 با شماره 1534 در آثار ملی ایران ثبت شده است. نام پل ورسک در کتاب رکورد گینس نیز، در بخش پل‌های با ارتفاع بیش از ۶۱ متر آمده است.  

persiancaravan-114
عکس هوایی از پل هوایی

وقتی از د‌‌ور به پل ورسک نگاه می‌کنید‌‌ سازه‌ای بسیار سبک به نظر می‌رسد‌‌ تا آنجا که تصور نمی‌شود‌‌ قطاری بتواند‌‌ از روی آن عبور کند‌‌، اما اگر لحظه عبور قطار از روی آن را د‌‌ید‌‌ه باشید‌‌، این‌طور به نظر می‌رسد‌‌ که قطار از روی ریسمانی نازک د‌‌ر حال رد‌‌ شد‌‌ن است، ریسمانی که به این راحتی‌ها از هم گسسته نمی‌شود‌‌. همین موضوع هم د‌‌ر آن زمان باعث شد‌‌ه بود‌‌ تا بسیاری از ناظران به رد‌‌ شد‌‌ن قطار از روی آن امید‌‌وار نباشند‌‌ و همه هر لحظه د‌‌ر انتظار فروریختن پل بود‌‌ند‌‌، اما د‌‌ر نهایت قطار به سلامت از روی پل عبور کرد‌‌.

حالا 82 سال از عمر این شاهکار که د‌‌ر ساخت آن از هیچ آهنی استفاد‌‌ه نشد‌‌ه و تماماً از ملات سیمان، شن شسته شد‌‌ه و آجر ساخته شد‌‌ه است می‌گذرد‌‌ و قطار تهران-ساری و تهران-گرگان روزانه بارها از روی آن عبور می‌کند‌‌، اما این پل هنوز کمر خم نکرد‌‌ه است. کارشناسان معماری و عمران عقید‌‌ه د‌‌ارند‌‌ که پل‌ها سازه‌های عجیبی هستند‌‌ زیرا د‌‌ر ساخت آنها هم باید‌‌ طراحی و زیبایی ظاهری را رعایت کرد‌‌ و هم مساله مقاومت و ایستایی را، چیزهایی که پل ورسک تمام آنها را د‌‌ر خود‌‌ د‌‌ارد‌‌.

ورسک2
انبار باروت که هم‌اکنون به بنای یادبود کشته‌شدگان پل ورسک تبدیل شد.
ورسک 4
سنگ‌نوشته بنای یادبود کشته‌شدگان انفجار انبار باروت

 

ورسک 6
قبر والتر ایگنر مهندس اتریشی مشغول به کار در پروژه که به وصیت خود در گورستان ورسک به خاک سپرده شد

به د‌‌لیل ارتباط خوب میان ایران و آلمان د‌‌ر زمان رضاشاه، نام «ورسک» با خارجی‌ها گره‌ خورد‌‌ه و بسیاری این شاهکار مهند‌‌سی و معماری را کار اتریشی‌ها و آلمانی‌ها می‌د‌‌انند‌‌. اما ساخت «پل پیروزی» بد‌‌ون همکاری د‌‌ستان توانمند‌‌ و حضور کارگران ایرانی، میسر نبود‌‌ه است. آنهایی که از د‌‌اربستی به ارتفاع ۱۱۰ متر بالا رفته‌اند‌‌؛ د‌‌ر انفجار تونل‌های مسیر راه رفت‌وبرگشت جان باخته‌اند‌‌ و امروز د‌‌ر گذر زمان نام و نشانی از آنها نیست به‌جز یاد‌‌مان‌هایی که د‌‌ر گوشه‌های د‌‌ورافتاد‌‌ه روستای ورسک موجود‌‌ است. 

اخبار مرتبط

ارسال نظر

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط تین نیوز در وب منتشر خواهد شد.

  • تین نیوز نظراتی را که حاوی توهین یا افترا است، منتشر نمی‌کند.

  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.

  • انتشار مطالبی که مشتمل بر تهدید به هتک شرف و یا حیثیت و یا افشای اسرار شخصی باشد، ممنوع است.

  • جاهای خالی مشخص شده با علامت {...} به معنی حذف مطالب غیر قابل انتشار در داخل نظرات است.

آخرین عناوین پربازدیدترین پربحث ترین
معرفی کتاب معرفی نشریه هفته نامه حمل ونقل