| کد خبر: 115584 |

تین نیوز| سعید شجاعی*: آثار مخرب آلايندگي زيست‌محيطي در كشور، تحمیل‌کننده هزينه‌‌هاي اجتماعي، زيست‌محيطي و درماني جبران‌ناپذیری به شهروندان خصوصا در کلان‌شهرها شده است؛ بنابراین تغییر سبد انرژی به‌عنوان یک ضرورت‌ اجتناب‌ناپذیر باید مدنظر قرار گیرد. يكي از راهكارهایي که در خط مقدم استراتژی‌ها و فناوري‌های کاهنده این تاثیرات مخرب به‌عنوان نوشدارو در حوزه حمل‌و‌نقل شهری مطرح می‌شود، استفاده از وسایل نقلیه برقي است.

آژانس بین‌المللی انرژی، چشم‌انداز فروش سالانه خودروهای الکتریکی و الکتریکی هیبریدی قابل اتصال به شبکه را در سال 2050 بیش از 50 درصد سهم بازار وسایل نقلیه سبک پیش‌بینی می‌کند که می‌تواند در راستای سناریوی BLUE Map، موجب کاهش 30 درصدی تولید گازهای گلخانه‌ای در وسایل نقلیه شود.

در حال حاضر استفاده از وسایل نقلیه برقي به‌دلیل وجود موانعی همچون قیمت بالا (هزینه باتری و مدیریت آن) و کافی نبودن زیرساخت‌ها (ایستگاه شارژ)، چندان با استقبال عمومی همراه نبوده است. از سوی دیگر، این خودروها به‌دلیل آلودگی‌هایی که به‌وسیله نیروگاه‌ها برای تولید الکتریسته ایجاد می‌شود به‌عنوان «خودروهای تولیدکننده آلودگی در جای دیگر» نامیده می‌شوند؛ بنابراین بحث در مورد استفاده یا عدم استفاده از وسایل نقلیه برقي با در نظر گرفتن همه ابعاد مثبت یا منفی باید مورد بررسی قرار گیرد.

وضعیت وسایل نقلیه برقی در دنیا
تولید وسایل نقلیه برقی اعم از خودروهای سبک، اتوبوس‌ها و وسایل نقلیه دوچرخ‌ برقی در سال 2015 در جهان با رشد قابل تامل نسبت به سال‌های قبل همراه بوده است؛ به‌گونه‌ای‌که خودروی برقی با تولید نزدیک به 26/ 1 میلیون دستگاه، رشد 100 درصدی نسبت به سال 2014 را تجربه کرده است، اتوبوس‌ها و وسایل نقلیه دوچرخ‌ برقی به ترتیب 170 هزار دستگاه و بیش از 200 میلیون دستگاه در سال 2015 تولید داشته‌اند. موازنه تولید و فروش وسایل نقلیه برقي (به‌جز نوع دوچرخ) در کشورهای مختلف نشان می‌دهد که میزان فروش این نوع وسايل نقليه در مقابل تولید آن در بیشتر موارد کمتر از نصف بوده است که این موضوع نشان می‌دهد با وجود روند افزایشی تولید وسایل نقلیه برقي در سال‌های اخیر هنوز بازار جهانی به‌طور متوسط تنها توانسته نیمی از تولیدات خود را به فروش برساند.


مزیت خودروی برقی
خودروی برقي کوچک برای طی مسافت 100 کیلومتر کمتر از نصف خودروی احتراق داخلی بنزینی هزینه سوخت پرداخت می‌کند، همچنین خودروهای برقي متوسط و بزرگ کاهش حدودا 40 درصدی در هزینه مصرف سوخت نسبت به خودروهای احتراق داخلی بنزینی را نشان می‌دهد. از لحاظ فنی خودروی برقي می‌تواند به‌عنوان بهترین گزینه بازدهی متناسب با هزینه در کلاس خودروهای کوچک در مسافت‌های متوسط (روزانه 6/ 41 و سالانه 15184 کیلومتر) و همچنین در همه کلاس‌های خودرویی (کوچک، متوسط و بزرگ) در مسافت‌های بلند (روزانه 9/ 77 و سالانه 28434 کیلومتر) در نظر گرفته شود. برای رسیدن به این مهم با توجه به اینکه بازدهی متناسب با هزینه خودروی برقي وابسته به کلاس خودرو و مسافت طی شده در نظر گرفته شده است، سه سیاست اصلی مستلزم رسیدن به این نتایج عبارتند از: اول، مشتری‌ها باید ترجیح خود را برای استفاده از کلاس خودرو یا مسافت طی شده مشخص کنند (در صورت حمایت از جهت‌گیری بازار به سمت خودروهای کوچک‌تر فی‌نفسه خودروی برقي ارتقا می‌یابد؛ زيرا بازدهی متناسب با هزینه در کلاس خودروی برقي کوچک‌تر بیشتر از خودروهای بزرگ است). دوم، زیرساخت‌های شارژکننده بین‌شهری نیاز به توسعه دارد زيرا به‌شدت در افزایش مسافت طی شده موثر هستند. سوم، حمایت‌های مالی بیشتر در بخش تحقیق و توسعه می‌تواند به کاهش قیمت باتری منجر شود که تاثیر بسیار زیادی روی هزینه تولید به ازای کیلومتر دارد.

وسایل نقلیه برقی در ایران
هزینه اولیه تولید خودروهای برقي نسبت به خودروهای احتراق داخلی به‌دلیل فقدان فرصت و امکان تولید انبوه آن بیشتر است، البته این تفاوت هزینه در ابتدا به این صورت است و با افزايش تيراژ توليد مي‌تواند قيمت رقابتي پيدا كند. در ادامه وضعیت تولید باتری در ایران، برآورد هزینه و میزان دانش فنی شرکت‌های خودروساز داخلی و آمادگی آنها برای تولید و پیش‌بینی قوانین تاثیرگذار حکومتی به‌عنوان اثرگذارترین عوامل در تولید خودروی برقي مورد بررسی قرار می‌گیرد.

1- هزینه توليد خودروهای برقي (به‌دلیل قیمت باتری و مديريت باتري) از هزینه تولید خودروهای احتراق داخلی بیشتر است، بنابراین جهت‌گیری به سمت تولید خودروی برقي پیش‌نیازهایی دارد که از‌ جمله مهم‌ترین بخش‌های تاثیرگذار پس از ایجاد زیرساخت، توانمندی در تولید باتری‌های لیتیومی مورد استفاده در وسایل نقلیه برقي را می‌توان نام برد. در ایران مراکز تخصصی تولید این نوع باتری در صنایع وابسته به صنایع دفاع وجود دارد که حتی نمونه محصولات موتورسیکلت برقی آن به بازار ارائه شده است.

2- هزینه ساخت خودروی برقی رانا 3 برابر خودروی نوع بنزینی آن یعنی 96 میلیون تومان است که حتی با فرض تیراژ بالا و اقتصادی آن (بالای 20 هزار دستگاه در سال) همچنان بیش از 2 برابر خواهد شد. برای خودروی تیبا هم قیمت فروش نوع برقي در تیراژ کم، 60 میلیون تومان است که در مقایسه با قیمت بنزینی آن اختلاف زیادی دارد و همانند خودروی رانا در زمان پرتیراژ هم این قیمت حداقل 2 برابر خودروی بنزینی است. شرکت‌های خودروساز باوجود ادعای داشتن دانش فنی تولید خودروی الکتریکی، تنها در صورتی حاضر به ساخت این نوع خودرو هستند که تضمینی از بابت وجود مشتری برای این نوع خودرو باشد و دولت، خود به‌عنوان مشتری اول این نوع خودرو برای جلب اعتماد مردم اقدام کند. شرکت‌های خودروساز مدعی هستند در صورت برطرف شدن چالش تضمین مشتری و تقاضا (که تنها در سایه حمایت دولت امکان‌پذیر است)، توانمندی ساخت خودروهای برقي را دارند.

3- یکی از قوانین حمایت‌کننده طرح‌های مربوط به وسایل نقلیه برقی تبصره «5» از قانون بودجه سال 1395 است که در لایحه بودجه سال 1396 تکرار شده است.

دیگر قانون حمایت‌کننده بند «ب» ماده (12) قانون رفع موانع توليد است که به طرح‌هاي بهینه‌سازي مصرف انرژي که یکی از آنها «جایگزین کردن خودروهاي کم‌مصرف یا برقی با خودروهاي پرمصرف» است، اشاره دارد.

همچنین در لایحه بودجه سال 1396 در قسمت اعتبارات ردیف‌های موردی (موقت) اعتبار 3.000.000 میلیون ریال برای كمك‌هاي فني و اعتباري براي توسعه و نوسازي ناوگان حمل‌و‌نقل عمومي شهري و خريد خودروها و موتورسيكلت برقي در نظر گرفته شده است.

جمع بندی
با توجه به موارد اشاره شده در متن، رویکرد جهانی به سمت تغییر سبد انرژی است؛ بنابراین جهت‌گیری به سمت منابع انرژی جدید امری اجتناب‌ناپذیر است. تولید خودروهای برقي در ایران با چالش‌هایی همچون قیمت تمام شده، تضمین وجود تقاضا و نبود متولی واحد به‌عنوان مهم‌ترین موارد مورد بحث مواجه است، بنابراین لازم است برای پر کردن این اختلاف قیمت خودروهای برقي با نوع بنزینی آنها و تشویق مردم به خرید این نوع خودرو، کمک دولت در قالب یک بسته سیاستی- حمایتی همراه با تدوین نقشه راه توسعه کاربری وسایل نقلیه برقي (در مرحله اول؛ دوچرخه و موتورسیکلت) در کلان‌شهرها با مشارکت تمامی ذی‌نفعان و تشکیل کمیته فنی اجرایی مشترک با محوریت معاونت علمی و فناوری رئیس‌جمهور مدنظر قرار گیرد.

*پژوهشگر

ارسال نظر

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط تین نیوز در وب منتشر خواهد شد.

  • تین نیوز نظراتی را که حاوی توهین یا افترا است، منتشر نمی‌کند.

  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.

  • انتشار مطالبی که مشتمل بر تهدید به هتک شرف و یا حیثیت و یا افشای اسرار شخصی باشد، ممنوع است.

آخرین عناوین پربازدیدترین پربحث ترین
معرفی کتاب معرفی نشریه هفته نامه حمل ونقل